Üç mesele var, Gazali'nin filozofları tekfir etmesine neden olan: a. Âlemin ezeliliği aa. Allah'ın tikelleri değil, tümelleri bilmesi aaa. Haşrin cismani değil, ruhani olması. İbn-i Sina gerçekten de âlemin ezelî, yani yaratılmamış olduğunu keza Allah'ın tikelleri değil, tümelleri bildiğini söylemiş mi? Söylemişse hangi anlamda söylemiş? Bilebildiğimiz kadarıyla İbn-i Sina mekan açısından değil, zaman açısından âlemin ezelî olduğunu söylüyor. Çünkü zaman mekanla birlikte ortaya çıkmış bir şey. Zaman mekansal hareketin bir rengidir, bir görüntüsüdür. Alemden önce demek yanlış çünkü öncelik-sonralık gibi şeyler zamanla daha doğrusu zamanın yaratılmasıyla birlikte ortaya çıkan şeyler. Dolayısıyla âlem ne zaman yaratıldı gibi sorular sormak isabetli değil.

Allah-alem ilişkisi güneş-ışık ilişkisi gibi bir şey. Güneş ışığından önce gelir ama ışık güneşle birlikte vardır. Güneş varsa zorunlu olarak ışığı da vardır. Işıksız bir güneş düşünülemez. La teşbih güneş Allah'tır, ışık alemdir. Kendi felsefî sistemi açısından haklı İbn-i Sina. Ama Kur'an açısından haklı mı, tam........

© Risale Haber