menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Uhuvvet Risalesi ve Kardeşlik Hukuku

21 0
19.09.2026

1) Allah Hucûrât 10. ayette şöyle buyuruyor: (إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ) “Mü’minler ancak kardeştirler. Öyleyse kardeşlerinizin arasını düzeltin. Allah’a karşı gelmekten sakının ki size merhamet edilsin.”[1] Bu ayet, dünya Müslümanlarının evrensel kardeşliğinin temelini oluşturmaktadır. Yani başkaları değil, sadece müminler kardeştir. Nitekim başka din mensupları arasında “kardeşlik” derecesinde bir yakınlaşmanın olduğunu söylemek kolay değildir. Hz. Peygamber (s), İslam kardeşliğinin bu üstün faziletini değişik vesilelerle dile getirmektedir.

2) “Aralarını düzeltin” anlamındaki (فَأَصْلِحُوا)’nun başındaki (فَ) harfi takip içindir. Bu da, dargın olan mümin kardeşlerin arasını acilen düzeltmenin imanın bir gereği olduğuna delalet etmektedir.[2] Nitekim Allah bir başka ayette, “Eğer siz gerçek müminler iseniz Allah’a karşı saygısızlıktan sakının, aranızı düzeltin, Allah’a ve Resûlüne itaat edin”[3] buyuruyor. “Islah-ı zat-ı Beyn” denilen arayı düzeltmek ve dargınları barıştırmak, tıpkı sadaka vermek kadar hayırlı bir iştir. Bu ilahî emre göre dargın iki Müslümanı barıştırmak müminlerin üzerine farzdır.

Müslümanın Müslümanla dargın durması, kardeşlik hukukuna riayet etmek bakımından helâl değildir. Hadis-i şerife göre bir müminin mümin kardeşine dargın durma hakkı üç gündür. Üç günün sonunda kim barışa yanaşırsa sevabın büyüğüne o nail olur. Din kardeşliği İslam toplumunun en önemli temel dinamiklerinden birisi olduğu için, her müminin kardeşlik hukukuna riayet etmesi gerekir.

3) Bediüzzaman 22. Mektupta, müminlerin kardeşliğini ilan eden(إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ) ayetini ve benzer manadaki iki ayeti tefsir ediyor. İman kardeşliğinin ahlâkını merkeze alan ve “Uhuvvet Risalesi” adıyla bilinen bu risale, Müslümanlar arasındaki kardeşlik bağının nasıl korunacağını ve müminler arasında ortaya çıkan kırgınlık, dargınlık, düşmanlık, haset ve ihtilafların hangi esaslarla giderilebileceğini anlatmaktadır. Bu açıdan denilebilir ki Uhuvvet Risalesi, iman kardeşliğinin tesisi konusunda tam bir manifestodur.

4) Risalenin verdiği mesaj, özünde insanın kendi nefsini merkeze koymaktan vazgeçmesine ve mümin kardeşine karşı adil olmasına yöneliktir. Özeti şudur: Müslüman eğer önce kendi kusurunu görür, kardeşinin iyiliğini ister, ona karşı adil davranır da farklılıkları düşmanlık sebebi yapmazsa, İslam toplumunda “Mü’minler ancak kardeştirler” ayetinin ifade ettiği gerçek uhuvvet gerçekleşir. Şüphesiz böyle bir kardeşlik yalnızca iki insan arasındaki ilişkiyi düzeltmez; aileden cemaate, cemaatten topluma kadar uzanan bir güven ve dayanışma kültürünün........

© Risale Haber