menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Kötü Lakap Takmamak ve Ayıplamamak

13 0
06.10.2026

Kur’an-ı Kerim’in öne çıkardığı adab-ı muaşeretten birisi de mümin kardeşine kötü lakap takmamaktır. Allah Hucûrât’ın 11. ayetinde şöyle buyuruyor: (وَلَا تَلْمِزُوا أَنفُسَكُمْ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمَانِ) “Birbirinizi karalamayın, birbirinizi (kötü) lakaplarla çağırmayın. İmandan sonra fasıklık ne kötü bir namdır!” Mümin kardeşine kötü lakap takmamak ve onu ayıplamamak. Bu ayetle adab-ı muaşeretten kabul edilmiştir.

Ayette dikkat çeken en önemli cümle, (وَلَا تَلْمِزُوا أَنفُسَكُمْ) “Birbirinizi/nefislerinizi karalamayın” kısmıdır. “Lemz” kelimesi, alay etmenin yanı sıra sataşmak, karalamak, laf atmak, suçlamak, iftira etmek, ayıplamak, açıkça veya gizlice kınamak gibi anlamlar taşımaktadır. Bütün bu davranışlar, müminler arasındaki ilişkiyi bozduğu, toplumda huzursuzluk ve kavgalara neden olduğu için haram kabul edilmiştir.

(ولاَ تَلمِزُوا بَعْضُكُمْ بَعْضاً)“Birbirinizi karalamayın” yerine (وَلَا تَلْمِزُوا أَنفُسَكُمْ) “Nefislerinizi karalamayın” denilmesinin amacı, müminler arasındaki kardeşlik bağına işaret etmektir. Çünkü müminler bir tek nefis hükmündedirler. Buna işaret eden başka ayetler ve hadisler de vardır.[1]

Kur’an “birbirinizi (kötü) lakaplarla çağırmayın” cümlesiyle, müminlerin küçük düşürücü lakaplarla birbirilerini çağırmaları yasaklanmıştır. Rivayete göre ayet, Müslüman olduktan sonra birbirilerine “Ey Yahudi, Ey Nasranî” şeklinde hitap eden ve lakap takan müminler hakkında nazil olmuştur.[2] İmam Nevevî’ye göre bir insanı, hoşlanmadığı bir lakapla çağırmak ittifakla haramdır. Bu lakap ister şahsına ait bir sıfat olsun, ister anne veya babasına ait olsun, fark etmez.[3]

Şu var ki, bir mümini güzel lakaplarla çağırmak haram değildir. Nitekim her sahabinin hoşlandığı bir lakabı vardı. Mesela Hz. Ebû Bekir için “Siddîk”, Hz. Ömer için “el-Farûk”, Hz. Hamza için “Esedüllah”, Hz. Halid b.........

© Risale Haber