İslamiyet insanın tüm hayat safhalarıyla ilgilenmektedir. Kur’an beşikten mezara kadar insanı takip eder ve onunla ilgili hükümler ihtiva eder. Yemek, içmek ve yolda yürümekten tutun da evlenip aile kurmaya, çocukların terbiyesine, aile içi muameleye ve evin dışındaki davranışlara kadar insanın bütün hayat safhalarıyla ilgili hükümler Kur’an’da açıkça yer almıştır. Sünnet-i seniyye ise, Kur’an’da yer almayan, ya da zımnen ve işareten bildirilen hususları şerh eder.

Nur Suresinin 58-61. Ayetleri, toplumun en önemli kurumu olan aileden, aile içi adaptan ve aile dışı dostluk ve arkadaşlıklardan söz etmektedir. Çocukların ve hizmetçilerin ebeveynin odalarına girip çıkarken dikkat etmeleri gereken hususlar tek tek izah edilmiştir. Böylece modern dünyanın ancak asırlar sonra kavrayabildiği bazı edep kurallarına dikkat çekiyor. Konuya girmeden önce, edep ve iffetle alakalı birkaç cümle söylemekte fayda vardır.

Farsça bir kelime olan edeb, güzel terbiye ve iyi huy manasındadır. Başka bir deyimle, konuşmakta, oturup kalkmakta ve başkalarına karşı davranışlarda insanı mahcup duruma düşürmekten koruyan bir duygudur. Edeb Arapçada güzel konuşmak manasına da gelmektedir.[1] Edebin bir bölümü olan iffet ise, namuslu olmak ve nefsini aşırı şehevî duygulardan muhafaza etmektir.[2] Edebin zıttı kötülük yapmak, terbiye ve fazilete aykırı hareket etmektir. İffetin zıttı ise aşırı şehvete mağlup olmaktır. Resûl-i Ekrem (s), (أَدَّبَنِي رَبِّي فَأَحْسَنَ تَأْدِيبِي) “Rabbim beni edeplendirdi ve edebimi güzel yaptı” buyurmuştur.[3]

Herkesin malumu olduğu üzere toplumun temelini oluşturan ailedir. Ailenin gelişimini ve büyümesini sağlayan da çocuklardır. Bu itibarla çocuklar ailenin büyümesi ve gelişmesi için vazgeçilmez aile üyeleridir. Kur’an toplumun tüm kesimleri için terbiye kurallarını bildirirken çocukların terbiyesini de anne babalara havale etmiştir. Kur’an’ın ortaya koyduğu terbiye metodunun en önemli özelliği terbiyeyi herhangi bir yaşla sınırlamamış olmasıdır. ”Beşikten mezara kadar” deyimi, eğitimin Müslümanın tüm hayat safhalarını içerdiğini ortaya koyan bir deyimdir.

Yarının büyükleri olan çocuklarla ilgili eğitim faaliyeti, anne baba ve öğretmenlerin geleceğe ait bazı kaygıları ve aldıkları bazı önlemlerle başlar. Bu önlemler evlenmekle yoğunluk kazanır, çocukların dünyaya gelmesiyle de hızlanır. Fakat önlemlerin en ciddi safhası çocuklarda temyiz........

© Risale Haber