Çoğu zaman “din ve bilim çatışır” önermesi, sorgulanmaksızın doğru kabul edilen bir dogma hâline getirilmiştir. Oysa bu iddia dikkatle incelendiğinde, çatışan İslamiyet değil; Batı tarihinde ortaya çıkan tahrif edilmiş din anlayışları (asıl kaynağından uzaklaşmış, sonradan değiştirilmiş din yorumları) ve Kilisenin baskısının olduğu açıkça görülür. İslamiyet penceresinden bakıldığında bilim; dinin rakibi değil, aksine Allah’ın kâinat kitabını yani yaratılmış evreni okuma ve anlama sanatıdır. Bilim bir metottur; evrendeki nizamı (düzen) keşfeder. Din ise bu nizamı kuran Nazım’ı (düzenleyiciyi) ve bu muazzam sanatın amacını bildirir.

Mesela; bir kitabı ele alan bir araştırmacı, kâğıdını, mürekkebini ve baskı tekniğini inceleyebilir. Bu inceleme, kitabın nasıl üretildiğini ortaya koyar. Ancak bu analiz, kitabın bir yazarı olmadığını göstermez. Aksine, içindeki anlamlı cümleler, bilinçli bir yazarın varlığını gerektirir. Yani bilim kâinatın “kâğıdını ve mürekkebini” inceler; din ise o kitabın “yazarını” tanıtır.

Ayrıca Müslümanları araştırmaya teşvik eden birçok ayet ve hadis vardır. Bunlardan bazılarını ifade edelim. Hemen burada şunu belirtelim ki ayetler ilmi ezeli olduğundan burada ifade edeceğimizin dışında çok farklı anlamları da barındırmaktadırlar. Bazı ayet ve hadisler şöyledir:

Dikkat edilirse ayet ve hadisler düşünmeyi, akletmeyi, araştırmayı teşvik etmektedir. Bunlar gibi daha birçok ayet ve hadis vardır. İşte bu nedenlerle Müslüman bilim insanları bilimi Allah’ın sanatı olarak görmüş ve bilimin pek çok alanına önemli katkılar yapmışlar.

Tarihsel Yanılgı: Batı’nın Travması ve Pozitivizmin Tepkisel Doğuşu

“Din ve bilim çelişir” iddiası, Avrupa’nın Ortaçağ boyunca yaşadığı karanlık tecrübenin bir ürünüdür. Katolik Kilisesi’nin aklı dışlayan yaklaşımı (sorgulamayı ve düşünmeyi yasaklaması) ve bilim insanlarını engizisyon mahkemelerinde yargılayan baskıcı yapısı, Batılı insanların zihninde dine karşı bir düşmanlık meydana getirmiştir. Bu noktada pozitivist felsefe, saf bir bilim arayışından ziyade, Kilise’nin kurumsal baskısına (resmî din otoritesinin zorlamalarına) ve teolojik hegemonyasına (din adına mutlak güç kurmasına) karşı geliştirilmiş tarihsel, psikolojik ve sosyolojik bir tepki olarak doğmuştur. Ancak burada kritik bir ayrım vardır: Bilim, laboratuvarda "Yaratıcı yoktur" demez; metodolojisi gereği "Benim çalışma alanım ölçülebilir maddedir" der. Pozitivizm ise bu bilimsel metodu bir ideolojiye dönüştürerek, ölçemediği şeyi "yok" sayma hatasına düşmüştür.

Pozitivizmin kurucusu Auguste Comte, “Üç Hal Yasası” adını verdiği teorisiyle insanlığın "Teolojik" ve "Metafizik" evreleri geride bırakıp rasyonel olan "Pozitif" evreye geçtiğini iddia ederek, bu tarihsel reaksiyonu sözde felsefi bir zemine oturtmuştur.

Avrupa, Kilise baskısından kurtulmaya çalışırken sarkaç tam tersi yöne savrulmuş yani bir aşırı uçtan başka bir aşırı uca gitmiş; dinin hayatın merkezinden çıkarılmasıyla oluşan boşluk, pozitivizmle doldurulmuştur. Pozitivizm; Allah, ruh, ahiret gibi konuları “bilgi saymamakla” metafiziği ve vahyi bilgi alanının dışına iterek aslında bilimi özgürleştirmemiş, aksine onu her şeyi maddeyle açıklayan düşünceye materyalist bir ideolojinin kalıplarına hapsetmiştir. Bu yaklaşım, toplumu bilim adamlarından oluşan yeni bir ruhban sınıfıyla yönetmeyi amaçlayan bir toplumsal mühendislik projesine dönüşmüştür. Oysa İslam medeniyetinde ise akıl, vahyin ışığında bir rehber........

© Risale Haber