Sosyo-ekonomik göstergelere göre, Doğu Anadolu Bölgesi Türkiye’nin yedi coğrafi bölgesi içerisinde en geri kalmış bölge konumundadır. Bu geri kalmışlığın değişik sebepleri bulunmaktadır. Ana başlıklar ile sıralamak gerekirse;

Uzun yıllardır Türkiye‘nin en çok göç veren bölgesi olması,

Özellikle 1991 öncesinde Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği‘nin (SSCB) varlığından dolayı bölgenin devlet yatırımlarından yeterince pay alamayışı,

Coğrafya ve iklim koşullarının ağırlığı,

Tarım ve hayvancılıktaki verimlilik düşüklüğü,

Eğitim yetersizlikleri,

Sermaye ve altyapı yetersizlikleri,

1985 sonrası terör faaliyetlerinin olumsuz etkileri (yatırımcıları kaçırma ve hayvancılığa olumsuz etkileri),

Bölge siyasetindeki etkinsizlikler,

Teşviklerdeki yetersizlikler,

Tanıtım eksiklikleri (Özellikle kış ve tarihi turizm açısından).

Bu maddeleri çoğaltmak mümkündür. Ana başlıkların bilinmesi yazının kapsamı itibarıyla yeterlidir. Uzun yıllar boyunca yaşanan geri kalmışlık sorununun 1991 yılında SSCB’nin dağılması ve Türkiye’nin iktisadi ilerleyişi ile birlikte tersine çevrilmesi mümkün hale gelmiştir.

Bölgenin kalkındırılması çabalarında bilinmesi gereken en önemli husus, “bu bölgede mevcut koşullarda devlet olmazsa kalkınma olmaz” cümlesini kabul etmektir. Bu ifade ile SSCB sisteminde olduğu gibi bir model önermiyorum. İktisat literatüründe “genç endüstriler tezi” veya “bebek endüstriler tezi” diye bir kavram vardır. Buna göre, yeni kurulan bir sanayi tesisinin uluslararası rekabetteki dezavantajları giderilinceye kadar devlet tarafından desteklenmesi savunulur. Yani doğan bir çocuğun belli bir yaşa gelinceye kadar nasıl korunup kollanmasına ihtiyaç bulunuyorsa, yeni kurulan sanayi tesislerinin de aynı şekilde korunup kollanması gerekmektedir. Ancak bu destek bölgenin belli bir gelişme düzeyine ulaşmasıyla kaldırılabilir.

Bölgedeki iklim koşullarının zorluğu, sermaye yetersizliği, büyük pazarlara uzaklık,  girişimcilikteki yetersizlikler, genel olarak piyasa koşullarına uygun olmayan fiziki ve beşeri........

© Pusula Gazetesi