I dok je Evropska unija ušla u proces ujedinjavanja i traganja za političkim modelom prema kojem bi nastavila da funkcioniše, Bosna i Hercegovina se i dalje razjedinjuje, nemoćna da ispuni i minimum zahtjeva za početak pristupnih pregovora

Imajući u vidu mentalni poremećaj u našoj kulturi sjećanja, koji se manifestuje kao desničarska revizija istorije, danas nema mnogo onih koji se sjećaju ko je bio čovjek koji se zvao Fitzroy Maclean. Bogata je njegova biografija. Sin plemića, škotskog oficira kolonijalne vojske, rođen je 1911. godine u Kairu. Školovao se za službu u diplomatiji, ali je to zanimanje ostavio i krenuo u rat. U jesen 1943, nakon bitke na Sutjesci, Churchill mu povjerava dužnost šefa Britanske vojne misije pri Vrhovnom štabu Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije. “Churchill mi je rekao da je moj zadatak da utvrdim ko u Jugoslaviji ubija više Nijemaca – partizani ili četnici?”, napisao je u svojim memoarima “Pijesak Orijenta”.

Tito se tada, sa glavninom partizanskih snaga, nalazio u zapadnoj Bosni. Fitzroy i članovi misije doletjeli su avionom Dacota i u noći između 17. i 18. septembra spustili se padobranima u blizini Bosanskog Petrovca. Maclean je već u svom prvom izvještaju, upućenom u London 6. novembra, napisao da se jedino Titovi partizani bore protiv Nijemaca i tako direktno uticao na historiju Jugoslavije. Englezi su nakon toga obustavili svaku pomoć Draži Mihailoviću. Ali, sve je to povijest partizanske epopeje i Titovog doba, brutalno izopačena u njenoj srpskoj i hrvatskoj nacionalističkoj interpretaciji.

Da budem iskren, i ja sam se slučajno sjetio Fitzroya........

© Oslobođenje