Prof. Dr. Seyithan Deliduman

Emeklilik, sosyal devletin bireye sunduğu en temel güvencelerden biridir. Ancak bu güvenceye hangi yaşta ve hangi yaşam kalitesi içinde ulaşıldığı, sistemin kendisini tartışmalı hâle getiren en temel sorulardan biri olarak karşımızda durmaktadır. Zira emeklilik hakkının yalnızca hukuken tanınmış olması, onun fiilen anlamlı bir sosyal güvenceye dönüşmesi için yeterli değildir. Bu hakkın ne zaman kullanılabildiği ve hangi yaşam standardını sağlayabildiği, sosyal devletin gerçek işlevselliğini belirleyen temel ölçütlerdir.

Türkiye’de özellikle 1990’lı yıllarda uygulanan bazı sosyal güvenlik politikaları, kısa vadede geniş toplumsal kesimlerde memnuniyet oluşturmuş olmakla birlikte, uzun vadede sistemin aktüeryal dengesini önemli ölçüde etkilemiştir. Nispeten düşük yaşlarda emeklilik imkânı tanıyan bu düzenlemeler, dönemin koşullarında sosyal ve siyasal açıdan cazip görünse de, zaman içinde sosyal güvenlik sistemi üzerinde kalıcı bir mali baskı oluşturmuştur. Bugün emeklilik yaşının yükselmesi ve emeklilik şartlarının ağırlaşması yönündeki eğilimlerin önemli bir kısmı, bu tarihsel tercihlerle doğrudan ilişkilidir.

Bu tarihsel birikim, günümüzde sosyal güvenlik tartışmalarını doğrudan etkilemekte; Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi ise bunun en dikkat çekici örneklerinden birini oluşturmaktadır. EYT, milyonlarca vatandaş açısından uzun yıllardır beklenen bir hakkın teslimi olarak görülmüş ve geniş bir toplumsal kesim tarafından memnuniyetle karşılanmıştır. Bununla birlikte, sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği bakımından ortaya çıkardığı etkiler de göz ardı edilemez. Geçmişteki erken emeklilik uygulamalarının oluşturduğu yükler henüz tam anlamıyla dengelenememişken, EYT düzenlemesiyle birlikte sistem üzerindeki baskının daha da arttığı yönünde değerlendirmeler yapılmaktadır. Bu çerçevede söz konusu düzenleme, sosyal güvenlik sistemi açısından önemli bir kırılma noktası olarak da nitelendirilebilir. Bu etkinin özellikle gelecekteki........

© ngazete