Dün akşam (16.04.2026) İzmir Büyükşehir Belediyesi Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı adına “Organik Tarım ve Sağlık” konulu bir youtube programı gerçekleştirdik. Moderatörlüğünü yaptım programda, Foça’da organik tarım ile uğraşan büyüğümüz ve NGazete yazarlarından Yıldıray ONUKAR konuk oldu. Programa, pestisitler ve sağlık zararları konusuyla giriş yaptıktan sonra Yıldıray ONUKAR’ın sunumuyla çeşitli yönleriyle organik tarımı konuştuk. Program linki aşağıdadır (1).

Türkiye'de Gıda Numunelerinde Pestisit Kalıntıları:

Pestisitler, Dünya Sağlık Örgütü tarafından tarım zararlıları olan böcek, kemirgen, mantar ve yabani otları öldürmek için kullanılan kimyasallar olarak tanımlanır.

Türkiye'de pestisit kullanımı 2018 yılında 'dan fazla artarak 60 bin tonun üzerine çıkmıştır.

En çok pestisit kullanılan bölgeler Akdeniz, Ege, Marmara ve İç Anadolu'dur.

Pestisitlerin İnsan Sağlığına Etkileri:

Pestisitler mutajenik etkiler göstererek DNA hasarına ve genetik bozukluklara yol açabilir.

Nörolojik etkiler arasında nörotoksisite, nörodavranışsal bozukluklar ve nörofizyolojik değişiklikler yer almaktadır.

Teratojenik etkiler nedeniyle doğumsal anomaliler ve fetüs gelişim bozuklukları riski artmaktadır.

Pestisit maruziyeti kanser gelişimiyle ilişkilendirilmiş; özellikle meme kanseri, akciğer kanseri ve Parkinson hastalığı gibi kronik hastalıklara neden olabilir.

Akut maruziyet durumunda solunum yolu tahrişi, dermatit ve irritasyon gibi kısa süreli sağlık sorunları görülebilir.

Pestisitlerin endokrin sistem üzerindeki bozucu etkileri hormon dengesizliklerine yol açabilir, metabolik hastalık riskini artırabilir.

**

İş Sağlığı ve Güvenliği alanına dikkat!

Mesleki maruziyet pestisit kullanımında olan tarım işçilerinde daha yoğun olup, koruyucu önlemler alınmadığında ciddi sağlık riskleri ortaya çıkar.

**

Koruyucu tedbirler:

Pestisitlere bağlı sağlık sorunlarının önlenmesi için eğitim, uygun koruyucu ekipman kullanımı ve mevzuatın etkin uygulanması gereklidir.

Pestisit maruziyeti, sistemik sağlık sorunlarına ve ölüme kadar varabilen ciddi riskler taşır.

Tarım işçilerinin korunması için uzun kollu giysiler, koruyucu eldivenler, maske ve gözlük kullanımı önemlidir.

**

Bizim gerçekleştirdiğimiz bir sistematik derlemenin metodu ve sonuçları:

01 Mayıs- 10 Haziran 2021 tarihleri arasında İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Elektronik Kütüphane ve Google Akademik'te tarama yapıldı ve 2010 yılı sonrası yayılar dikkate alındı. Toplamda 227 kayıt elde edildi. Tekrarlayan ve uygun olmayan kayıtlar elendi. Sonuçta 35 makale sistematik derlemeye dahil edildi ve analiz edildi. Bulgular:

**

İhracat Sorunları ve Çözüm Önerileri:

Pestisit kalıntıları nedeniyle AB pazarında ürünlerin geri çevrilmesi ihracatta kayıplara yol açmaktadır.

Üreticilerin pestisit kullanımı konusunda bilinçlendirilmesi, doz ve son ilaçlama-hasat süresine dikkat edilmesi gerekmektedir.

Alternatif mücadele yöntemleri (biyolojik, biyoteknik, entegre zararlı yönetimi) teşvik edilmelidir.

Gıda güvenliği mevzuatının sıkı uygulanması ve caydırıcı denetimler yapılmalıdır.

**

Pestisit kullanımında üretici eğitiminin ve denetimin önemi:

Üreticilerin pestisit seçimi, dozajı ve uygulama zamanlaması konusunda bilinçlendirilmesi kalıntı riskini azaltır.

Son ilaçlama ile hasat arasındaki sürenin (karantina süresi) doğru uygulanması pestisit kalıntılarının düşürülmesinde etkilidir.

Tarım ilacı kullanımında üreticilerin eğitim düzeyinin artırılması, yanlış ve aşırı ilaçlamaların önüne geçer.

Ziraat odaları, Tarım ve Orman Bakanlığı gibi kurumlar aracılığıyla düzenli eğitim programlarının yaygınlaştırılması gereklidir.

Çiftçi kayıt sistemlerinin etkin yönetimi ve düzenli denetimler, pestisit kullanımının kontrolünü sağlar.

Danışmanlık hizmetleri ile üreticilere pestisit kullanımı, alternatif mücadele yöntemleri ve güvenli uygulamalar konusunda destek verilmelidir.

**

Pestisit Kalıntılarını Azaltma Teknikleri:

© ngazete