Bugün 18 Mart 2026. Çanakkale Deniz Zaferimizi 111. Yıl dönümünde anıyoruz. Bu yıl dönümünde, Ramazan Bayramı’nın arefesinden bir gün öncesindeyiz. Bayrama dünya gündeminde yer alan savaşlar ile giriyoruz. Üçüncü Dünya Savaşı, ismen zikredilmese de sürüyor ve savaş çemberinin içerisindeyiz. Bundan 111 yıl önce medeniyetimiz yok edilme tehlikesi yaşadı. Büyük bir mücadele ile Ulus devletimizi kurarak emperyalist oyunları bozduk. Bugün “dünyada neler yaşanıyor, biz kimiz? Kimin gözünde ne ifade ediyoruz? Amaç ve hedeflerimiz nelerdir? Yeni nesil kendisini nerede görüyor? Dost ve düşmanlarımız kimlerdir?” sorularının cevapları önem taşıyor. Bu sorulara cevap verirken belirsizlikler yaşıyor ve kaygılar taşıyorsak, evet, 111 yıl önceki yok oluş tehlikesi bugün de kapımızdadır!

Bugün, bu yazıda olduğu gibi Çanakkale muharebelerinde neler oldu, askerimiz nasıl bir mücadele verdi anlatılacak ve hatırlanacaktır. Ancak esas olan savaş meydanında olup bitenleri değil, bu savaşın yapılmasına neden olan ilişkileri, dostluk ve düşmanlığı ve planları bilmektir. Elbette, milletin, millet olma, birlikte yaşama, dayanışma ve mücadele ruhunu ayakta tutmak ve geleceğe taşımak ise bunların çok çok fevkinde bir değer taşır.

Çanakkale Savaşı’nın Sebepleri (özetle):

Birinci Dünya Savaşı öncesinde Osmanlı Devleti'nin tarafsız kalacağı düşünülüyordu; ancak Ege adalarının Yunanistan tarafından ele geçirilmesi ve Rusya'nın Boğazlar üzerindeki talepleri Osmanlı'yı savaşta Orta Avrupa devletlerinin yanında yer almaya itti. Savaşın ardından Rusya, İstanbul ve Boğazlar civarındaki toprakların kendilerine verilmesini İngiliz ve Fransız hükümetlerinden talep etti. İngiltere, Rusya'nın Osmanlı İmparatorluğu ve özellikle İran'daki arazi taleplerini kabul etmesi şartıyla İstanbul ve Boğazlar üzerindeki Rus isteklerine destek vereceğini bildirdi. 1915'te Rusya'nın Orta Avrupa ittifakından ayrı barış yapması İngiltere için ciddi sonuçlar doğurabilirdi. Fransa başlangıçta İstanbul’un Ruslara verilmesine karşı çıktı; Poincare, hem Fransız hükümetinin hem de Papalığın bu fikri onaylamadığını belirtti. Rusya'nın Çanakkale’ye katkı sağlamadığını vurgulayarak, İstanbul'un kontrolünün Ruslara bırakılmasına itiraz etti. Ancak Almanya'nın Akdeniz'deki tehditleriyle birlikte, Fransa Rusya'nın Boğazlar üzerindeki taleplerine itiraz etmekten vazgeçti ve donanmalar arasında iş birliği sağlandı. Fransa, İstanbul konusunda Rusya'ya güvence verirken Rusya henüz Boğazlar'daki askerî operasyonlara katılmamıştı. Bununla birlikte, Rus ordusu müttefikler adına batı cephesinde Avusturya-Macaristan ve Alman ordularının büyük bölümünü üzerine çekti; Marne zaferinde önemli rol oynadı ve Kafkas cephesinde Türk ordusuyla savaştı. 1914 Aralık ayında Rusya, güçlerinin bir kısmını batı cephesine kaydırdığı için Türk ordusu karşısında zorlanmaya başladı. Grandük Nikola, İngiltere'ye başvurarak Türkiye’ye karşı yeni bir cephe açılması ve askeri malzeme desteği istedi. İngiliz Lordu Kitchner, Osmanlı’ya karşı harekete geçileceğini belirtti ancak Karadeniz’den Kafkas Cephesine sevk edilen Türk güçlerine karşı nasıl etkili olunacağı konusunda tereddütlerini korudu. İngilizlerin ciddi bir askeri hareket için hazır birlikleri yoktu. Lord Fisher, Türk askerlerinin doğuya geçişini engellemek için boğazların ele geçirilmesinin önemli olduğunu savundu. Yunanistan ve Bulgaristan’ın desteğiyle İngilizlerin en az yetmiş beş bin askerle bir harekât düzenlemesini önerdi. Balkanlar üzerinden baskı yapılırken donanma da Çanakkale’ye saldıracaktı.

Çanakkale Deniz Zaferi!

Çanakkale Savaşları, İngiltere'nin öncülüğünde, Fransızların ve kısıtlı olarak Rusya ve Avustralya'nın katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Cephenin açılması önerisi Rusya'dan gelmiş, savaşın planlamasını ise Churchill üstlenmiştir. Osmanlı Devleti, Boğazları deniz trafiğine kapatarak 28 Ekim'de Karadeniz'de donanmasıyla Rus gemi ve limanlarını bombalamıştır. Bu gelişme üzerine önce Rusya, ardından İngiltere ve Fransa Osmanlı Devleti'ne savaş ilan etmiştir. Ardından, 1914........

© ngazete