17 Eylül sabahı 455 bin 758 yatırımcı normal bir güne uyandığını sanıyordu. İnsanlar televizyonu açtılar ve paralarına ulaşamayacaklarının haberini aldılar. Dolandırıldılar!

Ama hikâyenin tamamı bu kadar değildi…

Yedi haftadır herkes aynı şeyi konuşuyor: İçeride ne kadar para kaldı? Kim önceden çıktı? Kim ne kazandı? Oysa bu işin görünenden çok daha büyük faturası var. Hepimizin kapısına gelen bir fatura…

Sahi kapıya fatura gelince ne yaparız? Zarfı açar, gözümüzü en alttaki rakama dikeriz. Bu faturanın en alt satırı boş... Çünkü kalemler hâlâ yazılıyor.

Fonlarda başlayan yangın fon yatırımcısının cebinde kalmadı. Borsaya, şirketlere, emeklilik birikimlerine, kamu şirketlerine, Türkiye’nin dışarıdaki itibarına sıçradı.

Bakanın Meclis sunumunu, bilançoları, MKK ve SPK verilerini yan yana koydum. Çizdiğim tablodan ben bile korktum!

1. FATURA: BORSADA 8 TRİLYON LİRA ERİDİ

Ağustos sonunda borsadaki şirketlerin toplam değeri 23 trilyon liraydı… Eylül sonunda 17.7 trilyona indi... Ekim sonunda 15 trilyona… İki ayda 8 trilyon lira!

Türkçesi: Ağustos sonunda borsada 100 liralık hissesi olan, ekim sonunda ekranında ortalama 65 lira gördü.

Bu para kimsenin cebinden nakit olarak çıkmadı. Hissesini satmayanın kaybı kâğıt üstünde… Satmak zorunda kalanınki gerçek…

11 Eylül’den 23 Ekim’e en büyük 30 şirkete 100 lira yatıranın elinde 80 lira kaldı, son yılların halka arzlarına yatıranın elinde 32 lira.

Nitekim bu düşüş sorunlu fonların hisseleriyle sınırlı kalmadı; banka da düştü, sanayi şirketi de… Kriz birkaç fonda başladı, bütün borsayı yuttu. Fona hiç girmeyen vatandaş da kaçamadı!

2. FATURA: FONLARDAKİ PARA SANAL

Gelelim yangının çıktığı yere… En zor hesap da bu… Öncelikle fonların içi boş mu dolu mu? Bilmiyoruz!

Bildiğimiz kadarı da can sıkıcı… Ayrıntılı incelenebilen 48 fonda 334 milyar liralık varlığı kısa sürede paraya çevirmek zor.

Ne demek bu? Fonun elinde 100 milyon liralık hisse var diyelim; ekranda fiyatı 10 lira... Ama satmaya kalktığınızda 10 liradan alıcı yok, sattıkça fiyat düşüyor.

Ekranda yazan değerle kasaya girecek para aynı şey değil... 334 milyar batmış değil… Ama ne kadarı, hangi fiyattan paraya döner, kimse bilmiyor.

Yatırımcının neden hâlâ net bir cevap alamadığı biraz da buradan anlaşılıyor.

3. FATURA: 130 MİLYAR ÖDENDİ, HESAPLARIN YARISI KAPANMADI!

Bakan Şimşek’in 5 Kasım’da Meclis’te verdiği rakam şu: 108 fonda 420 bin 31 kişiye 130.2 milyar lira ödendi.

İlk bakışta iyi haber. İkinci bakışta soru: Parasının tamamını alan kaç kişi? 179 bin 449 kişi... Yani ödeme yapılan 420 bin kişinin 240 binden fazlasının hesabı hâlâ kapanmamış.

4. FATURA: BEKLEYEN PARA ERİYOR!

Hesabı kapanmayan 240 bin kişinin bir derdi de zaman. Para kilitli… Ama fiyatlar kilitli değil;........

© Nefes