Son yıllarda tüm dünyada tekrar eden bir manzaraya tanık oluyoruz. Bir ülkede yönetimin muhalefete tahammülü daraldıkça, önce komedyenlerin sahnesi küçülüyor. Örüntüdeki asıl çarpıcı kısım ise şakanın içeriğinden çok, o şakayı dinleyen iktidarın kendine olan güveniyle ilgili olması. Güçlü ve kendinden emin yönetimler genelde alay konusu olmaya tahammül gösterebiliyor, kırılgan ya da otoriterleşme eğilimindeki yönetimlerse mizahı doğrudan bir tehdit gibi algılıyor.

Bu tahammülsüzlüğün coğrafyası hızla genişliyor.

ABD’de Jimmy Kimmel’ın programının hükümet baskısıyla askıya alınması, hemen ardından Stephen Colbert’in şovunun iptal edilmesiyle birlikte okunduğunda, gözlemcilerin çoğu bunu tesadüf değil bir eğilim olarak yorumladı.

İlham aldığı sunucuya atfen “Mısırlı Jon Stewart” olarak anılan Bassem Youssef, Sisi’nin iktidarı ele geçirmesinin ardından şovunu bırakıp ülkesinden kaçmak zorunda kalmıştı; bugün hâlâ sürgünde yaşıyor.

Hindistan’da Narendra Modi döneminde benzer bir tablo görüldü: Munawar Faruqui isimli komedyen hiç sahneye çıkmadığı bir gösteri yüzünden haftalarca gözaltında tutulurken, Uluslararası çapta tanınan Vir Das Washington D.C.'deki gösterisinde kadın haklarına değindiği "Gündüzleri kadınlara taptığımız, geceleri ise onlara toplu tecavüz ettiğimiz bir Hindistan'dan geliyorum." ifadeleri sebebiyle resmi şikayetlerle karşılaştı.

Rusya’da ise İdrak Mirzalizade, toplumsal ırkçılığı tiye aldığı bir şaka yüzünden 10 gün gözaltında tutulup ülkeden men edildi.

Gervais’in Çizdiği Sınır

Bu küresel anlayış daralmasının karşısında, mizahın doğası ve ifade özgürlüğünün sınırları üzerine en sağlam duruşlardan birini en beğendiğim stand up sanatçılarının başında gelen Ricky Gervais sergiliyor.

Onun felsefesinin merkezinde sarsılmaz bir kural yatar: ‘alınmak, verilen değil alınan bir şeydir.’

Gervais’e göre birinin bir şakaya........

© Muhalif