Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

"İdeologiya insan hüququnun yerinə keçəndə vicdan təhlükə qarşısında qalır..."

"Hakimiyyət özünü tənqiddən nə qədər azad hesab edirsə, vicdanlı insanın təhlükəsizliyi bir o qədər çox hakimiyyətin iradəsindən asılı olur…"

"Vicdanlı insan üçün ən təhlükəli sistem yalnız onun fikrini bəyənməyən sistem deyil. Ən təhlükəli sistem özünü tənqiddən immun elan edən sistemdir..."

"Partiya dövlətin, dövlət isə həqiqətin özü kimi təqdim ediləndə fərqli düşünən insan artıq sadəcə rəqib yox, “düşmən” elan edilə bilər..."

"Azad məhkəmə, azad media, müstəqil vətəndaş cəmiyyəti, şəffaf seçki, hakimiyyət bölgüsü və qanunun aliliyi güclü olduqca fərdin dövlət qarşısında müdafiə imkanları artır. Bunlar zəiflədikcə insanın taleyi daha çox hakimiyyət sahibinin şəxsi iradəsindən asılı olur..."

"Vicdanın milliyyəti, dini, partiyası və coğrafiyası olmamalıdır. Əks halda onun adı vicdan yox, qrup marağı olar..."

-FİKİR SAVAŞI...-

Vicdanlılar niyə susdurulur? SSRİ-dən Qərbə qədər eyni sualın müxtəlif cavabları...

Vicdanlı insanlar niyə siyasi, iqtisadi, psixoloji və fiziki təzyiqlərlə üzləşirlər?

Çünki vicdanın bir təhlükəli xüsusiyyəti var:

O, itaət tələb edən sistemə sual verir.

Bu sistem totalitar ola bilər.

Avtoritar ola bilər.

Diktatura ola bilər...

Hətta demokratik institutları olan bir sistemdə də pulun, lobbinin, oliqarxik maraqların və informasiya manipulyasiyasının təsiri altında müəyyən formalara bürünə bilər. Lakin burada da “demokratiya = vicdan”, “diktatura = vicdansızlıq” kimi sadə düstur işləməz.

Demokratik sistemlərdə də ağır ədalətsizliklər baş verib; avtoritar sistemlərdə isə müəyyən dövrlərdə ayrı-ayrı vicdanlı insanların fədakar fəaliyyəti də mümkün olub. Məsələ sistemin adına deyil, institutların insanı zülmdən nə qədər qoruduğuna baxmaqdır.

Azad məhkəmə, azad media, müstəqil vətəndaş cəmiyyəti, şəffaf seçki, hakimiyyət bölgüsü və qanunun aliliyi güclü olduqca fərdin dövlət qarşısında müdafiə imkanları artır. Bunlar zəiflədikcə insanın taleyi daha çox hakimiyyət sahibinin şəxsi iradəsindən asılı olur.

SSRİ-də və ayrıca Azərbaycanda bu proses necə görünürdü?

Sovet təcrübəsi bu baxımdan çox mühüm tarixi laboratoriyadır.

Bir tərəfdən savadlanma, sənayeləşmə, elm, səhiyyə və sosial mobilizasiya kimi böyük proseslər gedirdi. Digər tərəfdən siyasi plüralizm məhdudlaşdırılır, repressiv dövlət aparatı real və ya potensial siyasi rəqibləri təqib edir, xüsusilə Stalin dövründə kütləvi həbslər, güllələnmələr, sürgünlər və deportasiyalar həyata keçirilirdi.

Azərbaycan da bu proseslərdən kənarda qalmadı…

1937-1938-ci illərin repressiyaları bunun ən ağrılı nümunələrindən biridir. Azərbaycan üzrə rəsmi dövlət materiallarında yalnız 1937-ci ildə 29 min insanın repressiyaya məruz qaldığı, həmin dövrdə Hüseyn Cavid, Mikayıl Müşfiq, Əhməd Cavad, Salman Mümtaz, Əli Nazmi, Tağı Şahbazi və başqa ziyalıların məhv edildiyi qeyd olunur. 

Burada söhbət yalnız ayrı-ayrı şəxslərin cəzalandırılmasından getmirdi. Siyasi hakimiyyətin “xalq düşməni”, “millətçi”, “əks-inqilabçı” kimi damğalar vasitəsilə fərqli düşünənləri cəmiyyətdən təcrid etməsi bütöv bir ziyalı təbəqəsinə ağır zərbə vururdu. Azərbaycan ədəbiyyatı və mədəniyyəti ilə bağlı rəsmi materiallarda da repressiyaların xüsusilə ziyalılar, yazıçılar, alimlər və milli-mədəni düşüncənin daşıyıcılarına ağır təsir göstərdiyi vurğulanır.  Bu mənada Hüseyn Cavidin, Mikayıl Müşfiqin, Əhməd Cavadın taleyi yalnız üç şair və yazıçının faciəsi deyil. Bu, dövlətin fərqli düşüncəyə dözümsüzlüyünün........

© Moderator