MAİDE 51. AYET IŞIĞINDA VESAYET SİYASETİ VE KİMLİK İNŞASI

“Ey iman edenler! Yahudileri ve Hristiyanları veli edinmeyin. Onlar birbirlerinin velileridir. Sizden kim onları dost edinirse şüphesiz o da onlardandır. Allah zalimler topluluğunu hidayete erdirmez.” (Maide Suresi 51. ayet)

Maide Suresinin 51. ayeti, tarih boyunca hem teolojik tartışmaların merkezinde yer almış hem de siyasi düzlemde en çok yorumlanan ilahi beyanlardan biri olmuştur. Ayeti anlamaya çalışırken yapılacak ilk ve en kritik çaba, kavramsal bir netleştirmedir. Ayette geçen ve çoğulu “evliya” olan “veli” kelimesi, modern Türkçedeki sıradan bir “arkadaşlık” veya “gündelik dostluk” anlamına gelmez. Buradaki velayet, hukuki bir himayeyi, askeri ve siyasi ittifakı, stratejik sırdaşlığı ve bir üst otoriteye teslimiyeti ifade eder. Dolayısıyla ayet, bireyler arası insani ve ticari ilişkilerden daha çok, topluluklar düzeyinde en üst derecedeki bağımlılık ve aidiyet bağlarını düzenleyen siyasi bir çerçeve çizer.

Kimlik İnşası ve Asimilasyon Tehlikesi

Sosyolojik bir gerçeklik olarak her toplum, kendi varlığını idame ettirebilmek adına bir “biz” bilinci üretmek ve bu bilincin sınırlarını belirlemek mecburiyetindedir. İslam’ın ilk yıllarında Medine’de yeni bir toplumsal ve hukuki düzen inşa edilirken, Müslümanların etrafında köklü askeri, kültürel ve dini geleneklere sahip Yahudi kabileleri, Sasaniler ve Hristiyan krallıklar gibi güçlü aktörler bulunuyordu. Henüz kurumsallaşma aşamasındaki yapıların, baskın kültürlerin cazibe merkezine kapılarak kimlik erimesi yani asimilasyon yaşaması kaçınılmaz bir sosyolojik eğilimdir. Ayet, tam da bu noktada Müslüman topluma özgün kimliğini koruma ve egemen bir özne olarak kalma uyarısı yapar.

“Onlar birbirlerinin velileridir” ifadesi, sosyolojik bir vakıanın çok açık bir tespitidir. Çıkarlar ve inançsal arka planlar devreye girdiğinde, diğer inanç topluluklarının kendi aralarında bir dayanışma ağı kuracağı kaçınılmazdır. Buna........

© Mir'at Haber