SPK VE FON OPERASYONLARI: NELER OLUYOR?

Bugün yaşadıklarımız, “2001 ölçeğinde bir ekonomik kriz” olmasa da Türkiye’nin en ciddi sermaye piyasası/fon krizlerinden biridir.

Reuters’in verdiği rakamlara göre, fonların toplam portföy büyüklüğü yaklaşık 891 milyar TL (21,4 milyar dolar) ve yaklaşık 353 bin yatırımcı söz konusu. Olay aydınlığa kavuştukça, bu rakamlar daha da artabilir.

Bu olaylar karşısında Merkez Bankası repo fonlamasını 300 milyar TL’ye çıkardı. Bankaların para piyasasından borçlanma limitlerini de 10 kat artırdı. SPK ise kredili işlemlerde asgari özkaynak oranını geçici olarak 5’ten ’ye indirdi. Yani devlet olayı, sadece adli bir manipülasyon dosyası olarak değil, finansal sisteme yayılma ihtimali bulunan bir likidite problemi olarak ele alıyor. Şu aşamada uygun bir reflekstir.

Peki, ne oldu da bunlar oldu?!

Önce mekanizmayı anlayalım.

Vatandaş parasını yatırım fonuna yatırıyor. Fon yönetim şirketi de bu parayla hisse senedi, tahvil, para piyasası aracı gibi çeşitli varlıklar satın alıyor.

Buraya kadar işler normal.

Fakat SPK, 18 Eylül 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, bazı fonlarda çok farklı bir tablonun ortaya çıktığını ikaz ediyor:

“2025’in son çeyreğinden itibaren özellikle bazı serbest yatırım fonları ve para piyasası fonları üzerinden fiili dolaşım oranı düşük hisselerde, şirketlerin ekonomik gerçekliği ve temel finansal büyüklükleriyle açıklanamayacak fiyat hareketleri gözlendi.”

İşte işin püf noktası bu açıklamada belirtilmiş.

Bir şirketin borsada işlem gören hisse miktarı azsa, büyük miktarda alım yapan bir fon, o hisse fiyatını ciddi biçimde yukarı taşır. Hisse fiyatı yükseldikçe fonun elindeki hisselerin değeri de yükselir. Böylece fonun NAV’ı, yani net aktif değeri yükselir. Dolayısıyla fon payının hesaplanan değeri yükselir.

Fonun getirisi çok yüksek görünmeye başlar. Yüksek getiriyi gören yeni yatırımcılar fona gelir. Yeni para geldikçe fonun yeni alım gücü oluşur.

Kabaca şöyle bir saadet çarkı dönmeye başlar:

Yatırımcıdan gelen Yeni para → Fon → Düşük dolaşımlı hisse → Hisse fiyatında yükseliş → Fon........

© Mir'at Haber