FON KRİZİNDEN YENİ BİR FİNANS SİSTEMİNE

Bir fon, olağanüstü getiri sağlıyorsa bu getiri nereden geliyor?

Şirketin üretimi ve kârı artmadığı hâlde hissesi nasıl yükselebiliyor?

Kâğıt üzerinde halka açık hisselerin önemli bölümü birkaç ilişkili fonda toplanmışsa gerçekten serbest dolaşımdan söz edilebilir mi?

Aslında, esas soru şudur:

Türkiye’de tasarruf neden üretimin finansmanına değil de finansal varlıkların birbirini şişirdiği yapılara yöneliyor?

Fon krizi yalnız bazı fonların yanlış yönetilmesi değildir. Türkiye’nin finansman sistemini yeniden düşünmesi için bir fırsattır.

Önce Sistemi Temizleyelim

Tasfiye edilen her fon için para izi çıkarılmalıdır.

Fon–şirket–ortak–yönetici ilişkileri gerçek faydalanıcıya kadar açılmalıdır.

Yatırımcının parası bir grubun kendi şirketlerinin piyasa değerini yükseltme aracına dönüşmemelidir.

Sadece getiri değil, getirinin kalitesi de önemlidir. Yatırımcıya yalnız: “Bu fon geçen yıl 7 kazandırdı.” demek yetmez.

Fonlarda üç temel gösterge açıkça görülmelidir:

Gerçek likidite: Varlıkların ne kadarı fiyatı bozmadan nakde çevrilebilir?

Ekonomik fiili dolaşım: Bir hissenin gerçekte ne kadarı bağımsız biçimde piyasada dolaşıyor?

İlişkili taraf yoğunlaşması: Fonun ne kadarı aynı ekonomik çevredeki şirketlere yatırılmış?

Bunlara stres altında tasfiye değeri de eklenmelidir.

Yatırımcı yalnız “Ne kadar kazanıyorum?” değil, “Bu kazanç nereden geliyor ve hangi riski taşıyor?” sorusunun cevabını da görmelidir.

Asıl Mesele Borca Dayalı Para Sistemi

Fakat bunlar yalnız sermaye piyasasını düzeltir.

Daha temel mesele Borca Dayalı Para Sistemidir. Para büyük ölçüde borç ilişkisi içerisinde oluşturuldukça sistem sürekli yeni borca ihtiyaç duyar. Finans zamanla reel ekonominin hizmetkârı olmaktan çıkar.

Bu ilişkinin yönü tersine çevrilmelidir.

Tasarruf → Finansal varlık → Fiyat artışı → Yeni para

Tasarruf → Yatırım → Üretim → İstihdam → Gelir →........

© Mir'at Haber