KANT’IN “BESMELE”Sİ, SCHİMMEL’İN VASİYETİ ÜZERİNDEN “MÜSLÜMANLAŞTIRMA” KOMPLEKSİMİZ (4)

Tarih boyunca Batılı entelektüellerin, şairlerin veya şarkiyatçıların İslâm medeniyetine, Kur’ân-ı Kerim’e, Hz. Muhammed’e (s.a.v.) ve tasavvufî mirasa duydukları ilgi, bizler açısından hep dikkat çekici bir konu olmuştur. Ancak bu ilgi, ne yazık ki sosyal medyanın sığ sularında veya popüler söylemlerde sıklıkla manipüle edilir; hamasî birer efsaneye dönüştürülür. İşte biz de bu bağlamda örnek teşkil etmesi bakımından 10 Ekim 2026 tarihli yazımızda Goethe’nin sözde Müslümanlığı üzerinde durmuştuk:

https://www.mirathaber.com/goethenin-islam-ve-peygamberimize-bakisindaki-kabul-edilemez-celiskiler-ve-muslumanlik-yanilgisi-3/

“Müslümanlaştırma” Kompleksimiz olarak ifade ettiğim bu durumla ilgili olarak bugün size Almanya’dan iki yeni örnek ismi takdim ediyorum: Immanuel Kant ve Annemarie Schimmel.

Kant’ın “Besmele”si ve Schimmel’in Vasiyeti: Gerçekler ve Yanılgılar

Immanuel Kant’ın (1724–1804) tezinin kapağında Besmele kullandığı iddiası, bu durumun en somut örneklerinden biridir. Gerçekte ise durum anlatıldığı gibi değildir. Alman filozof Immanuel Kant’ın 1755 yılında Königsberg Üniversitesi’nde savunduğu tezin savunma duyurusu niteliğindeki o Latince afişte yer alan Arapça harfli Besmele veya benzeri Doğu dillerine ait ibareler, Kant’ın gizli bir Müslüman olduğunun delili değildir. 18. yüzyıl Alman akademisinde ve Protestan üniversitelerinde akademik geleneğe bir cazibe, entelektüel bir çeşitlilik katmak veya Doğu dillerine olan merakı göstermek maksadıyla bu tarz açılış metinlerinde farklı dillerdeki kutsal atıflara yer verilmesi (invocatio yani yardım isteme/yakarış geleneği) mutat bir uygulamaydı. Dönemsel bir akademik teamülden ibaret olan bu durumun, Alman filozofunun inanç dünyasıyla uzaktan yakından bir bağı bulunmamaktadır.

Resim: Bu belge, Prusya Kralı II. Friedrich’in hükümdarlığı döneminde Immanuel Kant’ın 21 Eylül 1755 tarihinde Königsberg Üniversitesi’nden (Albertina) felsefe doktoru (veya o dönemki akademik adıyla Magister / Doktor) unvanını almak için, savunduğu tez programının matbu kapak sayfasıdır. Belgede Kant, Prusyalı bir felsefe adayı (Philosophiae Candidato) olarak anılmaktadır. Belgenin en üstteki Arapça ibare: Besmele (Bismillâhirrahmânirrahîm). Daha sonra Latince olarak şu ifade yer alıyor: “En yüce ve kudretli hükümdar ve efendi, Prusya Kralı Hazretleri Friedrich’in pek hayırlı yönetimi altında…”

Benzer bir yanılsama, ömrünü İslam tasavvufunu, Mevlana’yı ve Yunus Emre’yi incelemeye adayan Alman şarkiyatçı Annemarie Schimmel (1922–2003) üzerinden de yaşanır. Bonn’daki mezar taşında Hz. Muhammed’in........

© Mir'at Haber