KURTULUŞ SAVAŞI; DİNÎ Mİ, SEKÜLER Mİ?

Bağımsızlık mücadelesinin niteliği, resmî tarih yazımında genellikle tartışmasız kabul edilen bir konudur: Seküler bir ulus-devlet projesinin ilk adımı. Ne var ki dönemin birincil kaynaklarına yakından bakıldığında bu resmin hiç de öyle olmadığı görülür.

Prof. Dr. Oktay Bozan; daha önce Diyarbakır, Çüngüş ve Elazığ bölgelerinin Milli Mücadele dönemi tarihi üzerine bölgesel çalışmalar yapmış bir araştırmacı. Bu kitabında ise Bozan, bölgesel çerçeveyi bir kenara bırakarak doğrudan meselenin özüne, Milli Mücadele’nin genel niteliğine odaklanıyor.

“Millî Mücâhede” mi, “Kurtuluş Savaşı” mı?

Kitabın tezinin ilk basamağı, kavramların kendisiyle ilgili. Bozan’a göre “Kurtuluş Savaşı” ile “Millî Mücadele” adlandırmaları arasındaki fark rastgele değil, ideolojik bir tercihin izini taşıyor. Yazara göre dönemin kendi belgelerinde sıklıkla karşılaşılan “Millî Mücâhede” ifadesindeki “mücâhede” sözcüğü mecazi bir kullanım değil, doğrudan cihat vurgusu taşıyan bir kavram. Bu ifadenin zamanla “Kurtuluş Savaşı”na dönüşmesini ise erken Cumhuriyet döneminde yaşanan seküler yeniden çerçevelemenin bir göstergesi olarak okuyor. Yani meselenin daha adlandırma aşamasında bile bir tarih yazımı tercihiyle karşı karşıya olduğumuzu ileri sürüyor.

Bozan iddiasını soyut bir tartışma düzeyinde bırakmıyor, doğrudan tarihî malzemeyle temellendirmeye çalışıyor. İncelemesinde şu kaynak türlerine başvuruyor: Anadolu’nun çeşitli bölgelerinden işgaller karşısında gönderilen protesto telgrafları, halk mitinglerinde kullanılan dil ve söylem, İstanbul ve Ankara’da yayımlanan fetvalar, TBMM’nin açılış beyannameleri ve meclis tutanakları, dönemin din........

© Mir'at Haber