MÜRŞİD OLAN KUR’AN’IN İRŞAD YÖNÜNDEN ÖZELLİKLERİ
MÜRŞİD OLAN KUR’AN’IN İRŞAD YÖNÜNDEN ÖZELLİKLERİ
Kur’an’ın bir adı da Furkan’dır. Yani hakkı bâtıldan, doğruyu yanlıştan, hidâyeti sapıklıktan ayıran ölçü demektir.
“Ramazan ayı, insanlara yol gösterici, doğrunun ve doğruyu eğriden ayırmanın açık delilleri olarak Kur’an’ın indirildiği aydır…” (Bakara 2/185)
O helerin hak, nelerin bâtıl (geçersiz-yanlış) olduğunu bildirir. Müslümanlar için her konuda şaşmaz ölçüdür, mihenk taşıdır.
“Âlemlere uyarıcı olsun diye kulu Muhammed’e Furkan’ı indiren, Allah, yüceler yücesidir.” (Furkan 25/1)
“Ey iman edenler! Allah’a itaat edin, Peygambere itaat edin, sizden olan ulü’l-emre de… Eğer bir hususta anlaşmazlığa düşerseniz -Allah’a ve âhirete gerçekten inanıyorsanız- onu, Allah’a ve Rasûl’e götürün.
Bu, elde edilecek sonuç bakımından hem hayırlıdır hem de en güzelidir.” (Nisâ 4/59)
Kur’an’ın gönderiliş sebebi insanların anlaşmazlığa düştükleri konularda onlara doğru ve hak olan şeyi öğretmektir. Onlara doğru yolu göstermektir. En adaletli hüküm vermelerini sağlamaktır.
“Biz bu Kitab’ı sana sırf hakkında ihtilafa düştükleri şeyi insanlara açıklayasın ve iman eden bir topluma da hidayet ve rahmet olsun diye indirdik.” (Nahl 16/64)
Bir ayette geçen “kavlün fasl” da hak söz, ayırdedici söz demektir.
“Şüphesiz o Kur’an, hak ile bâtılı kavlü’l-fasıl’dır (ayırdedici bir sözdür). O asla bir şaka değildir.” (Târık 86/13-14)
Kur’an’ın haber verdiği olaylar, hak ile bâtılı ayırdeden hak haberlerdir. Bunlar oyuncak ve bâtıl şeyler değildir. Kavlu’l-fasl’a bazıları hak söz, bazıları hüküm sözü manasını verdiler. (Taberî, İbni Cerir. Câmiu’l-Beyân, 12/540)
Rasûlüllah’ı (sav) şöyle dediği rivayet edildi: “…Kur’an, ayırdedici bir sözdür (fasl’dır). O bir şaka değildir…” (Tirmizî, F. Kuran/13 no: 2906-garip kaydıyla)
2. Akletmeyi, Düşünmeyi, Tefekkürü ve Bunların Ölçülerini Öğretmesi
Kur’an aklın işlevselliğini (fonksiyonunu) şu fiillerle anlatıyor:
Taakkul (akletme). Aklın elbette bir çok görevi vardır. Bunlardan biri de doğru düşünme ve dış dünyayı tasavvur ederek algılama anlamına gelen ‘ta’akkul’dur.
Taakkul aynı zamanda ‘tezekkür’ ve ‘tedebbür’ arasında bağ kurmaktır.
Buna “temyiz edebilen akıl”, “akleden bir kalb/ulu’l-elbâb” veya “akl-ı selîm” diyebiliriz.
Araştırmayan, düşünmeyen akıl, işlevini yerine getirmemiş, potansiyelini kullanmamış demektir.
Tezekkür (zikretme-hatırlama), yönü geçmişi gösteren düşüncedir, hafızaya karşılık gelir.
Tedebbür (tedbirli olma), yönü gelecek olana doğru olan ve tedbir üretme yeteneğidir.
Tefekkuh, derin anlama olarak bu üçünden elde edileni şimdiye ve buraya taşımaktır.
Tefekkür (düşünme) ise bu süreçlerin tümünü kapsar.
Bunların hepsi de olumlu düşünmeyi içerir ve Arapça’da zihinsel çabayı, gayret etmeyi, emek sarfetmeyi ifade eden tefe’ul kalıbından gelir.
“Kur’an, aklı tüm faaliyetlerinde serbest bırakmış, hatta teşvik........
