VAHYİN İNŞA ETTİĞİ ŞAHSİYET

Vahiy, insana yalnızca neye inanması gerektiğini bildirmek için gelmez; nasıl bir insan olması gerektiğini de öğretir. Bu sebeple Kur’an’ın hedefi sadece bilgi sahibi bir zihin meydana getirmek değil, hayatın içinde Allah’a karşı sorumluluğunun bilincinde olan bir şahsiyet inşa etmektir. İnsan Kur’an’ı okuyabilir, ayetleri ezberleyebilir, dinî kavramları öğrenebilir; fakat bütün bunlar onun düşünme biçimini, tercihlerini, korkularını, sevgilerini, öfkesini, para ile ilişkisini, iktidar karşısındaki tavrını ve insanlarla kurduğu bağı değiştirmiyorsa vahyin inşa edici yönü henüz hayata bütünüyle taşınmamış demektir. Çünkü vahiy yalnızca zihinde taşınacak bilgi değil, insanı dönüştürecek bir ölçüdür. Kur’an’ın yetiştirmek istediği insan, vahyi hayatının belirli alanlarına kabul edip diğer alanlarını başka ölçülere bırakan parçalanmış bir insan değildir. İnancıyla ticareti, ibadetiyle ahlakı, duasıyla siyaseti, secdesiyle toplumsal ilişkileri arasında aynı ölçünün izini taşıyan bütünlüklü bir şahsiyettir.

Vahyin inşa ettiği şahsiyetin ilk büyük dönüşümü ölçünün değişmesidir. İnsan tabiatı gereği çevresinden etkilenir. İçinde yaşadığı toplum ona neyin değerli, neyin değersiz; kimin güçlü, kimin zayıf; neyin başarı, neyin başarısızlık olduğunu öğretir. Modern hayat da insana kendi ölçülerini sunar: Çok kazanmak başarıdır, görünür olmak değerlidir, güçlü olmak haklı olmaya yakındır, çoğunluğun kabul ettiği normaldir, çağın gerisinde kalmamak için değişime uyum sağlamak gerekir. Vahiy ise tam burada insanın önüne başka bir soru koyar: Allah katında doğru olan nedir? İşte şahsiyet bu soruyla kurulmaya başlar. Vahyin yetiştirdiği insan için hakikat, insanların alkışına göre değişmez. Bir düşüncenin milyonlar tarafından benimsenmesi onu hak yapmadığı gibi, bir hakikatin yalnız kalması da onu batıl hâle getirmez. Böyle bir insan toplumdan kopmaz; fakat toplumun içinde eriyip kaybolmaz. Çağını bilir fakat çağını mutlaklaştırmaz. İnsanları dinler fakat hakikatin kaynağını insanların değişken kanaatlerine teslim etmez.

Bu nedenle vahyin inşa ettiği şahsiyetin en belirgin özelliklerinden biri iç bağımsızlığıdır. Onun Rabbi Allah olduğu için insanların gözündeki konumunu hayatının en büyük meselesi hâline getirmez. Makam karşısında küçülmez, servet karşısında kişiliğini kaybetmez, güç karşısında hakikati değiştirmez. Kaybetme korkusu onu yanlışın yanında tutamaz; kazanma arzusu da ona yanlışı doğru gösteremez. Çünkü onun zihninde rızık, itibar, hayat, ölüm, başarı ve kayıp yeniden anlamlandırılmıştır. Kur’an’ın “Allah bize yeter” bilinci, insana dünyadan kaçmayı değil, dünyanın karşısında şahsiyetini kaybetmeden durabilmeyi öğretir. Böyle bir insanın değeri sahip olduklarından değil, kimin karşısında eğildiğinden anlaşılır. Allah’ın huzurunda eğildiği için başka güçlerin karşısında kişiliğini satmaz.

Vahiy aynı zamanda insanın arzularıyla olan ilişkisini değiştirir. Çağımız insana çoğu zaman “İstiyorsan yap, seni mutlu ediyorsa doğrudur, hayat senindir” diye sesleniyor. Kur’an ise insanı arzusunun peşinden sürüklenen bir varlık olmaktan çıkarıp iradesinin sahibi olmaya çağırır. Vahyin inşa ettiği insan her istediğini yapan insan........

© Mir'at Haber