ONTOLOJİK İMKÂNSIZLIK VE İNSANİ YANILGI: ŞİRKİN MAHİYETİ VE MODERN YANSIMALARI

Giriş: Küfür ve Şirk Arasındaki Ontolojik Fark

Kur’an-ı Kerim’in kavramsal çerçevesine ve Hz. Peygamber’in (s.a.v) dönemine bakıldığında, muhatap kitle için “kâfirler” ifadesinden ziyade ağırlıklı olarak “müşrikler” ifadesinin kullanıldığı görülür. Bu tercih, rastgele bir isimlendirme değil, varlığın doğasına (ontolojiye) dair derin bir hakikate işaret eder. Kaynaklarda belirtildiği üzere, küfür (inkar), aslında ontolojik olarak mümkün olmayan bir durumdur; çünkü bir varlığın Tanrı’yı bütünüyle reddedip yerine başka bir şey koyması, Tanrı’nın evrensel ve mutlak sıfatları karşısında karşılığı olmayan “boş” bir iddiadır. Şirk ise, bütünüyle bir reddedişten ziyade, Tanrı’nın belirli sıfatlarına veya hükmüne bir ortak koşma çabasıdır ve bu yönüyle insanın anlam dünyasında bir “gerçeklik payı” taşıyormuş gibi algılanır.

Şirkin Ontolojik İmkânsızlığı ve İnsani Sınırlar

Şirk, varlık düzleminde imkânsız bir eylemdir. Allah; tek, biricik ve her şeyi kuşatan bir ilme, rahmete ve hükme sahiptir. Bir varlığın Allah’a ortak olabilmesi için, O’nun sıfatlarına yakın bir niteliğe sahip olması gerekir. Ancak insan, hem geçmişe hem de geleceğe doğru bakıldığında son derece ‘sınırlı bir varlıktır.’

1. İlim Sıfatı Açısından: Bir insanın sahip olduğu bilgi, dünya büyüklüğü karşısında tek bir insan gibidir; yani yok denecek kadar azdır. Allah’ın ilmi ise geçmişi, geleceği ve şu anı tek bir anda kuşatır. İnsanın, değil bütün varlığı, tek bir kişinin bile zihnindeki gerçek niyeti tam olarak kavraması mümkün değilken, ilahi bilgiye ortak olması imkânsızdır.

2. Rahmet ve Şefkat Açısından: Allah her şeye rahmetle yaklaşır. 80 yıllık ömrü olan, kurabileceği bağlar ve tahayyül gücü sınırlı olan bir insanın, Allah gibi “Rahman” olabilme ihtimali sıfırdır.

3. Kudret ve Hüküm Açısından: Allah’ın izni olmadan bir yaprağın bile düşmediği bir evrende, herhangi bir varlığın (melek, peygamber, mürşit veya kral) Allah’a rağmen bir şey yapabilecek güce sahip olduğunu iddia etmek ancak bir “cehalet”........

© Mir'at Haber