HİDAYET VE DALALET ARASINDA İNSAN: İRADE, ARINMA VE İLAHİ İNAYET

Giriş: Hidayetin Mahiyeti ve Bir İstikamet Olarak Tanımı

Hidayet, sadece zihinsel bir tasavvur değil; düşünce ve eylemin aynı potada eridiği, insanın tüm varoluşunu kapsayan bir yol ve istikamettir. Kelime anlamının ötesinde hidayet, insanın hem iç dünyasını hem de dış dünyadaki tavırlarını aydınlatan aşkın bir rehberliği ifade eder. İslam Düşüncesine göre hidayet, muttaki kullar için bir ışık ve kandil mahiyetindedir; bu yolun usulünü, adabını ve nasıl yürünmesi gerektiğini gösteren temel kaynak ise vahiydir. İnsan, kendi aklı ve deneyimleriyle hidayeti bulma potansiyeline sahip olsa da, bu yolun sahih ve sahici bir şekilde tanzim edilmesi ancak ilahi bilgi ve nübüvvetin örnekliği ile mümkündür.

İnsan İradesi ve İlahi İnayetin Kesişimi

Hidayet sürecinde belirleyici olan unsur, insani irade ile ilahi iradenin örtüşmesidir. Bir insanın temel arzusu hidayet üzere olmak olabilir; ancak bu iradeye nihai cevabı verecek olan ilahi iradenin kendisidir. İnsana “fücur” (kötülük) ve “takva” (iyilik) potansiyel olarak ilham edilmiştir; insan bu potansiyeller arasında bir imtihana tabidir. Hidayetin tam teşekküllü gerçekleşmesi için, saf ve samimi bir insani iradenin ilahi inayetle birleşmesi zorunludur. Bu noktada “dilediğimize hidayet veririz” ayetindeki muradın, insanın samimi yönelimiyle Allah’ın bu yönelime verdiği cevap arasındaki o ince kesişme noktası olduğu vurgulanmalıdır. Eğer insan kötülüğe yönelirse, hidayet elinden kayıp gider; çünkü hidayet ancak hak edilince kalıcı bir mahiyet kazanır.

Arınma Süreci: Ruhsal ve Bedensel Tezkiye

Hidayet, insanın sadece düşünce dünyasını değil, aynı zamanda fiziksel ve ruhsal varlığını da arındıran bir mekanizmadır. Ruhsal arınma, ruhun üzerinde ağırlık yapan, onu kirleten ve önüne perdeler çeken günahlardan, nefsanî hazlardan ve dalalete götüren unsurlardan uzaklaşmakla mümkündür. Kaynaklarda kalp (ruh), küçük hataların birikmesiyle kaskatı kesilen bir yapı olarak tarif edilir; bu yüzden en küçük hatadan bile sakınmak ve samimi bir “Tövbe-i Nasuh” ile arınmak esastır.

Bedensel arınma ise ruhsal........

© Mir'at Haber