İnsan, yaratılış kodları bakımından çok geniş bir özgürlük alanı olan; iyilik ve kötülükte sınırları çok kesif, derin ve uç noktaya varabilen bir varlıktır. Bir taraftan “eşref-i mahlûkat” yani yeryüzündeki yaratılmışların en şereflisi olma potansiyelini haizken, diğer yandan “belhum adal” yani hayvandan bile aşağı olma potansiyeline sahiptir. Kur’an-ı Kerim’deki ayetlerde insanın “yaratılmışların birçoğundan üstün” (İsra Sûresi, 70) ve “hayvanlardan aşağı” (A’raf Sûresi, 179) olma potansiyelini haiz olduğu beyan edilir.

Kur’an-ı Kerim’de anlatılan insan, pesimist filozofların ve Hıristiyanların iddia ettiği gibi tamamen günahkâr ve olumsuz özellikleriyle temayüz etmiş bir varlık olmadığı gibi, hümanistlerin iddia ettiği gibi son derece güvenilir ve bütün yönleriyle olumlu özellikleri haiz bir varlıkta değildir.

İnsan, Allah-u Teâlâ’nın kendisine ihsan ettiği “özgür iradesi” sayesinde tercihini haktan yana yahut bâtıldan yana kullanmaktadır. Bu imtihanda, tercihini haktan ve iyilikten yana kullanan insan, yaratılmışların şereflisi makamını hak ederek Cennet’le mükâfatlandırılır (Nisa Sûresi, 13). Tercihini bâtıldan ve kötülükten yana kullanan insan ise hayvandan daha aşağı/belhumadal olarak Cehennem’le cezalandırılır (Maide Sûresi, 10).

İnsanın fizyolojik özellikleri, mizacı, olumlu ve olumsuz yönlerinin tamamı bir bütün olarak değerlendirilmeli, insan bütün yönleriyle birlikte tanımlanmalıdır. Bunun için de Kur’an-ı Kerim’e ve Peygamber Efendimiz (s.a.v)’in örnek yaşamına müracaat edilmelidir.

Kur’an-ı Kerim’de anlatılan insanı iyi tanımak, beşeri münasebetlerde zarara uğramamak için insan hakkındaki bilgileri en doğru yerden, ilahî kaynaktan almak en mantıklı yoldur.

İnsanı yaratan ve kodlarını en iyi bilen Allah-u Teâlâ’nın Kur’an-ı Kerim’deki uyarılarına odaklanmak gerekir.

1- İnsan, ruhlar âleminde Rabb’inin, “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” sorusuna, “Evet, sen bizim Rabbimizsin” (A’raf Sûresi, 172) cevabını vererek kulluğunu ikrar ile yaratıcının yegâne güç ve hüküm sahibi olduğunu kabul ederek “emanet”i yüklenmiştir.

2- İnsan, gerek yaratılış özellikleri, gerek akıl nimeti ve muhakeme kabiliyeti, gerekse özgür iradesiyle yeryüzünde halifedir. Kur’an-ı Kerim’de........

© Milli Gazete