Yunanistan Parlamentosu Genel Kurulu’nda 5 Mayıs 2026 tarihinde gerçekleştirilen oturumda, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan Fener Rum Patriği Bartholomeos’un “Yeni Roma ve Konstantinopolis Başpiskoposu ve Ekümenik Patrik” sıfatıyla kürsüye davet edilmesi ve ayrıca kendisine onur madalyası verilmesi son derece dikkat çekici ve çok boyutlu değerlendirilmesi gereken bir gelişmedir.

Her şeyden önce şu husus açıkça ifade edilmelidir:

Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde faaliyet gösteren Fener Rum Patrikhanesi’nin hukuki statüsü bellidir. Patrikhane, Lozan Barış Antlaşması çerçevesinde yalnızca Türkiye’deki Rum Ortodoks cemaatinin dini ihtiyaçlarını karşılayan bir dini kurumdur. Patrik ise Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdır ve Türk hukukuna tabidir.

Dolayısıyla “Ekümenik” sıfatı gibi, “Yeni Roma Başpiskoposu” veya “Konstantinopolis Başpiskoposu” ifadeleri de Türkiye Cumhuriyeti’nin tanıdığı hukukî ya da siyasî sıfatlar değildir.

Burada özellikle üzerinde durulması gereken konu şudur: “Konstantinopolis” neresidir?

Bugün dünya üzerinde “Konstantinopolis” adlı bir şehir yoktur.

Türkiye Cumhuriyeti’nin egemenlik alanı içerisindeki şehrin adı İstanbul’dur.

Bu isim yalnızca günlük kullanım değil; uluslararası hukuk, diplomasi, haritacılık, posta sistemi, hava ve deniz ulaşımı dahil olmak üzere bütün uluslararası kayıtlarda geçerli olan resmî isimdir.

Peki o halde neden “İstanbul” denilmemekte, özellikle “Konstantinopolis” ifadesi tercih edilmektedir?

Bunu hiç kimsenin sormaması düşünülemez. Çünkü isimler yalnızca kelime değildir.

İsimler egemenliktir. İsimler tarihî ve siyasî aidiyet iddiasıdır.

Nasıl ki hiçbir devlet bugün Mumbai’ye “Bombay”, Chennai’ye “Madras”, St. Petersburg’a “Leningrad” diyerek resmî siyasi hitap oluşturamazsa; Türkiye Cumhuriyeti’nin en büyük şehrine de tarihsel imparatorluk dönemine ait isimle siyasi vurgu yapılması kabul edilemez.

Üstelik burada kullanılan ifade sıradan tarihî bir referans değil; “Yeni Roma ve Konstantinopolis Başpiskoposu” şeklinde, tarihî Bizans mirasını ve Doğu Roma sürekliliğini çağrıştıran siyasi anlam yüklü bir unvandır.

Peki “Yeni Roma” nedir?

Tarihsel olarak “Nova Roma” yani “Yeni Roma” ifadesi, Bizans döneminde Konstantinopolis için kullanılan bir kavramdır. Bu kavram,........

© Milli Gazete