Entrika, kriz, kaos, savaş, soykırım, zulüm, baskı, şiddet, kan ve gözyaşı ile dolu Orta Doğu tarihinde 19. yüzyılın sonlarına doğru yeni bir perde aralanıyordu. Bölgenin en eski oyuncuları olan Osmanlı ve İran tamamen yıpranmak üzereydi. Osmanlılar ve İran'ı yöneten Kaçar hanedanı çok zor günlerden geçiyordu. Özellikle İran'ın durumu iç açıcı değildi. Doğu komşusu Hindistan yüzyıla yakın zamandır İngilizler tarafından işgal edilmişti. Kuzey sınırındaki Kafkasya ve Orta Asya ise Rusya tarafından işgale uğramıştı. İran ekonomisi de zorlu bir sürecin içindeydi. Kaçar hanedanı artık İran'ı yönetemiyordu. Gittikçe kötüleşen ekonomi, artan dış borç, kuzeyden Rusya, güneyden İngiltere baskısı Tahran'ı ciddi bir şekilde yormuştu. Osmanlı da aynı şekilde Rusya ve Avrupa'nın baskıları karşısında zor günler geçiriyordu. Durum böyle olunca da Orta Doğu'da emperyalist güçler "kim söz sahibi olacak?" kavgasına çoktan başlamıştı.

Bu tarihlerde "Great Game" yani büyük oyun diye bahsettiğimiz yeni bir dönem başladı. İngiltere ve Rusya: İran, Orta Doğu, Hindistan, Orta Asya, Kafkasya coğrafyasına sahip olmak için derin bir jeopolitik bir rekabete girişti. Birinci Dünya Savaşı'na kadar devam eden ve aşamalı şekilde sürdürülen bu politika sonucu en çok kaybeden bölgemiz oldu. Savaştan sonra dünya siyaseti değişti. Rusya'da Ekim Devrimi yaşandı. İngiltere ise savaştan yıpranarak çıktı ve kolonilerini kaybetmeye başladı.

1991 Körfez Savaşı ile adeta "Great Game-Büyük Oyun 2" bölgemizde tekrar oynanıyordu. Bu kez taraflar biraz değişmiş durumdaydı: Anglo-Sakson geleneğin temsilcisi bu sefer Amerika Birleşik Devletleri (ABD) olmuştu. Diğer tarafta ise Rusya ortalıkta görünmüyordu. Çünkü Rusya aynı tarihlerde büyük bir sarsıntı içindeydi. Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte Rusya; Orta Asya ve Kafkasya aynı zamanda Orta Doğu üzerindeki etkisini ciddi oranda kaybetmişti. Rusya böylece kendi içine doğru çekilirken bölge ülkeleri adeta bu kez perde önüne yeniden çıkıyordu.

1991 Körfez Savaşından bu yana Büyük Oyun 2'de yabancı işgalciler yine devreye girdi. Körfez Savaşı’yla başlayan süreç halkların haklı taleplerinin istismarına dönüşen Arap Baharı'yla birlikte daha da kızıştı. Ve bu savaşın son perdesi 7 Ekim 2023 Aksa........

© Milli Gazete