Bugün tarihle ilgili en sert tartışmalar arşivlerde değil, gündelik hayatın tam ortasında yaşanıyor. Bir heykelin kaldırılması, bir dizinin geçmişi nasıl anlattığı, okul kitaplarında hangi olayların yer alacağı ya da sosyal medyada yeniden dolaşıma giren eski fotoğraflar... Bunların hiçbiri yalnızca geçmişle ilgili değil. Asıl mücadele, geçmişe hangi anlamı vereceğimiz üzerine yaşanıyor.

Belki de bu yüzden İngiliz tarihçi Peter Burke'ün “Kültür Tarihi” adlı kitabı, yayımlanmasının üzerinden yıllar geçmiş olmasına rağmen hâlâ güncelliğini koruyor. Çünkü Burke bize tarihin yalnızca olup bitenlerin kaydı olmadığını; insanların dünyayı nasıl anlamlandırdıklarının da bir tarihi bulunduğunu hatırlatıyor.

Uzun yıllar boyunca tarih denildiğinde akla savaşlar, antlaşmalar, hükümdarlar ve siyasi kararlar geldi. Oysa 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren tarihçilik önemli bir yön değişikliğine uğradı. Artık yalnızca devletlerin değil, sıradan insanların da tarihi yazılmaya başlandı. Gündelik hayat, inançlar, ritüeller, semboller ve hafıza, tarih disiplininin meşru araştırma alanları arasına girdi.

Burke'ün en önemli katkılarından biri de "kültür" kavramını donmuş ve değişmez bir olgu olarak değil, tarih boyunca sürekli yeniden üretilen ve yeniden yorumlanan bir alan olarak ele almasıdır. Kültür yalnızca müzelerde sergilenen sanat eserlerinden ya da klasik edebiyattan ibaret değildir. İnsanların konuşma biçimleri, kutlamaları, yas tutma ritüelleri, gündelik alışkanlıkları ve hatta sessizlikleri de kültürün........

© Milli Gazete