Devlet kavram ve olgusu çerçevesinde ileri sürülen görüşlerin çeşitliliği yanında, birbirinden farklılığı, onun tanımlanamaz mahiyette olduğundan ziyade çok boyutluluğunu gösterir. Görüşlerin çeşitli ve farklı olması, bir veya birden fazla boyutlarının esas alınmasından kaynaklanmaktadır denebilir. Ayrıca somut sayısız olay ve durumları kapsaması için, temel alınan boyutların genel ve soyut ifade edilmesi zorunluluğu, kaçınılmaz olarak birtakım sembolleştirmeleri gerektirmiş olmalıdır. Mesela Platon ve Farabi gibi bazı İslam düşünürleri insan bedenini metafor olarak alırlarken, Aristoteles, toplumun çekirdeği ve ilk kurum olarak aileyi örnek olarak göz önünde tutar. Özellikle “baba” figürünü devlet başkanı ve yöneticiler için sembol olarak kullanılır. Nitekim Ortaçağ Skolastik düşünürlerde olsun, İslam düşünürlerinin bazılarında, günümüzde bir takım yazarlarda “müstamel” olarak algılandığı için “baba” figürüne başvurulmaktadır. Hobbes, Tevrat’tan aldığı “Leviathan” kavramını, devlet olgusunun somut anlatımının sembolüne dönüştürür ki, maddi güç olarak adeta masalımsı bir devdir devlet. Hegel’e göre ise, Mutlak Tin (Geist) olarak tanımladığı “ide”nin........

© Milli Gazete