Yüce Allah’ın insana tercih hakkı verdiği durumlar olduğu gibi vermediği durumlar da vardır. Buna binaen tercih etsin veya edemesin insanın yaşadıkları kaderidir. Bu iki durum, ilim ehli tarafından ızdırari (seçemediği) kader ve ihtiyari (seçtiği) kader şeklinde ifade edilmiştir.

İnsan, seçemediklerinden sorumlu değildir. Ancak, bunlar hakkında şükür ve sabır ölçülerine riayet etme mecburiyeti vardır. Yüce Allah’ın emir ve yasaklarına tam teslim olmak vardır. Öte yandan kendisine verilen, cüz-i iradesi gereği tercih hakkı verilen durumlardan ise sorumludur.

Mesela insanın, ana babasını kendi seçemediğinden dolayı her hangi bir sorumluluğu yoktur. Yani, ‘Neden şu anayı seçtin, neden bu babayı seçmedin?’ gibi bir soruya muhatap olmayacaktır. Tıpkı ırkı, dili, cinsiyeti vs. durumlarda olduğu gibi…

Diğer taraftan özellikle inancı ve buna bağlı olarak, helâl-haram, iyi amel-kötü amel, Allah yolunda cihat etme gibi durumlar ise tercihine........

© Milli Gazete