Dünya siyasetinde kartlar artık bildiğimiz usulde dağıtılmıyor. Eskiden bir devletin gücü, sahip olduğu tank sayısı veya ekonomisinin büyüklüğüyle ölçülürdü. Ancak son günlerde yaşanan olaylar, bu eski anlayışın artık yetersiz kaldığını gösteriyor. Bugün asıl mesele "kimin daha büyük" olduğu değil, dünyadaki ticaret, enerji ve veri akışlarını kimin kontrol ettiğidir. Güç, biriktirilen bir hazine olmaktan çıkıp, küresel ağların kalbinde yer alma becerisine dönüşmüştür.

Koridorlar ve "Vana" Kontrolü

Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son enerji krizi, coğrafyanın sadece bir harita parçası olmadığını, stratejik bir "geçiş yolu" olduğunu kanıtladı. "Silahlandırılmış karşılıklı bağımlılık" olarak adlandırılan bu yeni düzende, enerji yolundaki vanayı tutan el, tüm dünyayı etkileyecek bir güce ulaşıyor. Bir devlet, rakiplerinin kritik ağlara erişimini kestiğinde onları adeta felç edebiliyor. Petrol fiyatlarındaki ani yükselişler, işte bu "vana kontrolü" gücünün piyasalardaki karşılığıdır.

ABD’nin G20 başkanlığındaki "reform" çıkışı da bu arayışın bir parçası. ABD, her alanda muktedir bir hegemon değil, belirli ağlarda (finans, güvenlik) gücünü koruyan ancak diğer alanlarda zemin kaybeden bir aktördür. Mevcut analizler, ABD'nin artık her şeye tek başına hükmeden bir dev olmadığını, aksine finansal mimari üzerindeki etkisini korumaya çalışan bir "ağsal hegemon" konumunda olduğunu göstermektedir.

Türkiye: Köprüden "Merkez" Ülkeye Dönüşüm

Türkiye’nin konumu ise bu yeni düzende "bölgesel-üstü bir düğüm noktası" olarak kristalize oluyor. Ülke, sadece Asya ile Avrupa arasında uzanan pasif bir "köprü" olmaktan çıkarak; enerji, lojistik ve güvenlik........

© Milat