Eleştirel ruh, insanın en büyük keşfidir. İnsan, yeryüzünde yaşayabilmek için önce kendi korkularını, mitlerini ve otoritelerini sorgulamayı öğrenmek zorundaydı. Bu nedenle eleştirel ruh yalnızca bir düşünme tekniği değil, insanın kendisini yeniden yaratma iradesidir. Eleştirel ruh, varoluşun ontolojik açıklığıdır; hiçbir hakikatin, hiçbir kurumun ve hiçbir geleneğin son söz olmadığını kabul eden özgür bilinçtir.

İnsanlık tarihi, eleştiri ile dogmatizm arasındaki gerilimin tarihidir. Bir tarafta soru soran zihin, diğer tarafta mutlak cevaplar sunan otoriteler vardır. Soru, özgürlüğün dilidir; mutlak cevap ise çoğu zaman otoritenin diline dönüşür. Bu nedenle eleştirel ruhun ilk görevi, hakikati korumak değil, hakikat adına ileri sürülen iddiaları sürekli sorgulamaktır. Ruh, dogmatik değildir. Ruh, eleştireldir.

Psikolojik açıdan eleştirel ruh, bireyin zihinsel özerkliğinin ifadesidir. Çocukluk, otoriteye bağımlılık dönemidir; olgunluk ise otoriteyi değerlendirebilme cesaretidir. Dogmatik bilinç, belirsizlikten korkar ve kesinlik arar. Eleştirel bilinç ise belirsizliği,........

© Milat