Süleymancılık, Türkiye’nin dinî ve toplumsal tarihinde yalnızca bir Kur’an kursları ağı, bir cemaat yapılanması veya geleneksel dindarlığın devamı olarak okunamaz. Onu anlamak için daha derindeki din anlayışına bakmak gerekir. Asıl mesele, insanların neye inandığından çok, inancın insanla nasıl bir ilişki kurduğudur. Din, bireyin anlam arayışına açılan özgür bir ufuk mu olacaktır; yoksa hazır doğruların, davranış kalıplarının ve hiyerarşik ilişkilerin içine yerleştirilmiş bir itaat düzeni mi?

Süleymancılığın din tasavvuru bu açıdan ciddi bir entelektüel sorgulamayı hak etmektedir. Buradaki temel problem, dinin manevi boyutunun varlığı değil, kurumsal dinin belirli bir otorite ve cemaat yapısı içerisinde yeniden tanımlanmasıdır. İnanç, bireyin kendi vicdanında gerçekleştirdiği varoluşsal bir tercih olmaktan çıktığında, topluluk tarafından korunması gereken bir aidiyet biçimine dönüşür. Böylece din, insanın kendi hakikatini aradığı bir alan olmaktan uzaklaşarak, kendisine sunulan hakikati benimsemesini isteyen bir sisteme ve yapıya dönüşebilir.

Bu noktada en önemli mesele otoritedir. Süleymancılıkta dinî bilgi, doğrudan bireyin sorgulamasına açık, çoğul yorumlara izin veren ve eleştirel akılla yeniden değerlendirilebilen bir bilgi olarak değil; belirli bir gelenek ve cemaat otoritesi içinde aktarılan bir bilgi olarak şekillenme eğilimindedir. Böyle bir yapıda “doğru”yu bulmak kadar, doğru kabul edilenin dışına çıkmamak da önem kazanır. Dinin epistemolojik alanı böylece yavaş yavaş bir itaat pedagojisine dönüşür.

Modern insan açısından temel soru şudur: İnsan inandığı şeyin kaynağını........

© Milat