menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Türk tıbbının öncü hekimi: Kırımlı Aziz Bey

31 0
07.06.2026

Tıp ilmine büyük katkı sağlayan, bilim dilinde Türkçeyi öne çıkaran, Hilâl-i Ahmer (Türk Kızılay)in kurucularından Aziz Bey unutulmuyor.

Bizim çok büyük değerlerimiz, bilim adamlarımız, âlimlerimiz, kâşiflerimiz ve müelliflerimiz vardır. Geçmişte büyük hizmetleri olan bu abide şahsiyetlerin bir kısmı ne yazık ki geçen sisli zaman içinde unutulabiliyor. Hâlbuki onları unutmaya, ihmal etmeye, nisyana terk etmeye bizim hakkımız yok! Böyle bir vurdumduymazlık, en çok bize zarar verir. Ruhsuz, köksüz ve mazisi olmayan bir nesil yetişiverir. Sonra da toplum olarak kara kara düşünmeye başlar, “Böyle bir gençlik nasıl yetişti?” diye kendi kendimize sorar dururuz. Bunun için bizim geçmişin değerleriyle bugünün gençlerini buluşturma gibi bir mükellefiyetimiz, mesuliyetimiz, hatta mecburiyetimiz vardır. Ben 30-40 yıldan beri buna “Nesillerin Buluşması” diyorum ve bu yolda çaba harcıyorum. Şükürler olsun ki edebiyat, kültür, sanat alanında unutulmuş birçok isim, yapılan faaliyetlerle, düzenlenen toplantılarla, kaleme alınan yazılarla gündeme geldi, geliyor. Bu kutlu hatırlayış esasen bir diriliştir, yeniden doğuş, ayağa kalkıştır. Sadece edebiyat ve sanat sahasında değil bilim alanında da çok kıymetli şahsiyetler yetiştirmişiz. Ama zamanla onları ne yazık ki unutuvermişiz. Bizim ezelî unutkanlığımız meşhurdur. Çok ve çabuk unutuyoruz. Unutulmaması gereken kıymetleri de nisyana terk ediyoruz. Büyük bir yanlış, vahim bir hatadır. Olmamalı, bu kabahat yaşanmamalıdır. Neyse ki son yıllarda geçmişe dönüp bazı isimleri hatırlamaya, onları tanıyıp anlamaya, gün ışığına çıkarmaya başladık. Şükürler olsun. Son 30-40 yıl içinde bu yöndeki faaliyetin hızlandığını belirtmek gerek. İşte o mümtaz simalardan biri de birçok kişinin tanımadığı, hatta adını bile duymadığı Kırımlı Dr. Aziz Bey’dir. Kim bu Kırımlı Aziz Bey?

SEFA SAYGILI DİKKAT ÇEKTİ

Tıp tarihine dair ve meşhur hekimlerimizle ilgili biyografi kitaplarıyla tanınan, bu sahada Marko Paşa, Mazhar Osman, Ayhan Songar gibi kıymetli eserleri ilim ve kültür hayatımıza kazandıran gazetemiz yazarı Prof. Dr. Sefa Saygılı’nın, 2011 yılında Türk Kızılay’ı tarafından neşredilen Türk Kızılay’nın Kurucularından: Kırımlı Dr. Aziz Bey isimli eserini okuyunca bu zatın şahsiyetine ve hizmetlerine hayran kalmıştım. 68 sayfalık hacim olarak küçük fakat muhtevası büyük, bu nadide eseri bir çırpıda okumuştum. Kitap, Türk Kızılay tarafından yayımlanmıştı. Sefa Hocamız şimdi de Şahap Erkoç ile birlikte daha büyük bir esere imza attı: Türkiye’de Modern Tıbbın Kurucularından Kırımlı Doktor Aziz Bey. Her iki kitapta da Aziz Bey’in destansı hayat hikâyesi, gördüğü eğitim, hocaları, tıp ilmine bağlılığı, Türkçeye verdiği önem, eserleri ve yaptığı hizmetler etraflıca anlatılıyor. İkinci kitap Kileti Yayınları arasında okura ulaştı.

Kitap iki ana bölümden meydana geliyor. Birinci kısımda Kırımlı Aziz Bey’in hayatı, ailesi, tahsil yılları, kronolojik olarak hizmet ve faaliyetleri ve eserleri anlatılıyor. Bu bölümde bilhassa “Kırımlı Aziz Bey ve Cemiyet-i Tıbbiye-i Osmaniyye” kısmı dikkatle okunmalıdır. İkinci bölümde, Kırımlı Doktor Aziz Bey’in “Tıbbî Eserlerinden Seçmeler” var. Ayrıca Aziz Bey’in tıp makaleleri ve meşhur İlm-i Emrâz-ı Umûmiye ile Lugât-ı Tıbbîye isimli eserleri tanıtılıyor. Prof. Dr. Sefa Saygılı, “Ön Söz”deki açıklamasında, Türk tıbbının kurucu isimlerinden Kırımlı Aziz İdris Bey’den bahsederken, “Türk tıbbının bu büyük zata olan vefa borcunun bir ifadesi olarak sürdürdüğümüz çalışmalar bugün elinizdeki bu kitaba dönüşmüş bulunuyor.” diyor.

CEMİYET-İ TIBBİYE-İ........

© Milat