Geçtiğimiz hafta, Allahü Teâlâ’nın varlığını ispat eden “Nizam Delili”ni ele almıştık. Bu hafta ise, “Gaye Delili”ni incelemeye çalışacağız inşâallahü teâlâ.

“Gaye Delili” kısaca şudur: Kâinatta bulunan her varlık; belirli bir gayeye, hedefe ve hikmete uygun olarak yaratılmıştır. Bu durum; sonsuz ilim, irade ve kudret sahibi bir Yaratıcı’nın varlığını gösterir. Çünkü birşeyin belirli bir “gaye”ye ve amaca yönelik olarak meydana gelmesi; onu, o gayeye uygun olarak takdir eden ve yönlendiren bir iradeyi gerekli kılar. “Gaye Delili”nin mantıkî açılımı ise, şöyledir:

1) Kâinatta bulunan her varlık, belirli bir gayeye hizmet etmektedir: Arıların çiçekleri tozlaştırması, ağaçların meyve vermesi, bulutların yağmuru taşıması, nehirlerin yeryüzünü sulaması ve ozon tabakasının, canlıları zararlı ışınlardan koruması; bütün varlıkların belirli “gaye”lere yönelik vazifeler üstlendiklerini göstermektedir.

2) Canlıların yapıları, üstlendikleri vazifelere tam uygundur: Kuşlara uçabilmeleri için kanatlar, balıklara yüzebilmeleri için yüzgeçler ve nefes almaları için solungaçlar, develere çöl şartlarına dayanabilecek özellikler; kutup canlılarına ise dondurucu soğuklarda yaşayabilecek yapılar ihsan edilmiştir. Her canlı, yaşayacağı ortama ve yerine getireceği göreve uygun özelliklerle yaratılmıştır.

3) Canlılar arasındaki karşılıklı fayda........

© Milat