Hakikaten büyük resme bakabilmek ve bunu öğrenmek zor iştir.

Farklı konularda yazılanlara, yapılan konuşmalara baktığımda sıklıkla “bir yönüyle” konuyu irdelediklerini gözlemlemekteyim. Aslında meselelerin “farklı bakış açıları” ile değerlendirilmesi mümkündür. Bu durumda da her bakış açısının sahipleri gerçeğin kendileri olduğunu iddia edebilir. Bunu önlemek için meselelere “bütüncül bakılması” gerekir.

İnsan türünün kısa tarihini anlattığı kitabının (Sapiens) başında Y.N. Harari “Bana büyük resme bakmayı öğrettiği için J. Diamond’da teşekkür ederim” demektedir. Birisi bunu size öğretmişse teşekkürü hak ediyordur.

Büyük resme bakabilmek küçük detaylarla takılmadan olayın tamamını kavramaya çalışmaktır. Bir kısmını değil tamamına bakmak ve görmek. Bütünün, kendisini oluşturan parçaların toplamından daha fazla olduğunu savunan felsefi görüş var (Holizm). Bu akım “Sistem Kuramı” içerisinde değerlendirilmektedir.

Bütüne görmenin önemi -bugünkü ifade ile “sosyal bir deney” ile- Mevlana’ya atfedilen öyküde şu şekildedir:

Karanlık bir yere bir fil koyup o güne kadar hiç fil görmeyen insanlarla bir deneme yapılır. Ahır o kadar karanlıktı ki fili gözle görmenin........

© Milat