Geçtiğimiz hafta teknoloji dünyasının koridorlarından sızan bir tartışma, aslında insanlık tarihinin en eski sorusunu modern bir dehşetle yeniden önümüze koydu: Güç kimin elinde ve bu güç kime itaat ediyor? ABD yönetimi ile yapay zekâ devi Anthropic arasında patlak veren "erişim" kavgası, sadece bir ticari anlaşmazlık olarak algılanmamalı. Bana kalırsa bu dijital bir Leviathan’ın doğum sancısıdır.

Thomas Hobbes, Leviathan eserinde toplumsal düzeni sağlamak adına tüm yetkileri kendinde toplayan devasa bir ejderha-devlet tasvir eder. Bugün bu ejderha, satır aralarından süzülen kodlarla yeniden canlanıyor. Ancak bu seferki Leviathan, sadece fiziksel şiddet tekelini değil, "karar verme" ve "öngörü" tekelini de elinde tutmak istiyor. Economist’in geçtiğimiz günlerde gündeme taşıdığı Anthropic vakası, tam da bu noktada kritik bir kavramı literatürümüze dâhil etti: Durumsal Farkındalık.

Teknik bir terim gibi görünen bu kavram, aslında yapay zekânın "bağlamı anlama" ve içinde bulunduğu durumu "idrak etme"........

© Milat