​İnsan şu dünyada en az kendini tanır. Karşısındaki kişinin kızgınlıklarını, sevinçlerini, önem verdiği şeyleri kendi aklında değerlendirip bunların altında yatan duygu ve düşünceleri analiz eder; ama kendine bunu yapamaz. Duyguları, kendine olan aşırı düşkünlüğü aklını örter. Kendine dışarıdan bakabilmek çok büyük bir irade ve akıl ister. Kendini fark etmek, kendini tanımak, kendine hâkim olmak dünyanın en büyük fethidir. Çünkü insan tüm âlemi kendinden çıkarak manalandırabilir. İnsan aklı tecrübe etmediği bir duyguyu anlayamaz; her şeyi zıtlıklar üzerinden kıyas yaparak kendi bilgi ve duygu dünyasına göre anlamlandırabilir. Bildiği renklerin dışında bir renk hayal edemez. Her şeyi daha önce bildiği bir şeye benzeterek tasavvur eder.​Bu yüzden insan aklı, Allah'ın zâtının mahiyetini kuşatamaz; akıl O'nun eserleri üzerinde yürür, zâtının hakikatinde durur.​İnsanın tüm âlemi kendinden yola çıkarak bilmesini en güzel Yunus anlatmış:​"Her neye bakarsan kendi yüzündür;Kimde ne görürsen kendi özündür."​İnsan kendini tanıdıkça varoluşun ve arkasındaki aklı anlayabilir."Aklın en üstün mertebesi, insanın kendi nefsini tanımasıdır." demiş İmam Rıza; ne kadar güzel.​Herakleitos ise şöyle söylemiş:"Kendini tanımayan evreni anlayamaz. Çünkü insan, kosmosun bir parçası değil, onun bir yankısıdır. Ruhun akışıyla evrenin düzeni arasında gizli bir benzerlik vardır. Kendi içindeki düzeni keşfeden, evrensel aklı da sezebilir."​Ancak bu kadar güzel tarif edilebilirdi. Bu söz bana insanın yaratılışını hatırlattı.​Allah'ın insana ruhundan üflemesi nasıl bir şeydir? İnsanın nefsi nedir ve nefsinin derinliklerinden gelen duygu ve düşünceler nelerdir? Aklın mahiyeti nedir? Bütün bunlara bir cevap bulmadan, insanın içindeki karanlığın üstüne korkusuzca gitmeden aydınlanmak mümkün değildir. Dinler bize insanın en büyük düşmanının kendi nefsi olduğunu ve nefsinin zaaflarını şeytanın iyi bilip onu şaşırttığını söyler.İnsan tanımadığı bir düşman ile nasıl baş edebilir?​İnsanın içinden geçen bütün duygu ve düşüncelerin kaynağını bulmadan ona hâkim olması mümkün değildir. Bunları sadece bastırmak, başka bir yerden patlamasına sebep olur.En iyi kaptan; kendini, gemisini, denizi, rüzgârı bilen, gemisinin alabileceği kadar yük yüklenen, akıl ve irade ile hareket edendir. Güvenli........

© Merhaba Haber