İklim krizi, 21. yüzyılın en belirleyici ‘’küresel’’ sorunlarından biri olarak hem uluslararası hem de ulusal politika gündemlerinin merkezine yerleşmiştir. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC) verilerine göre Sanayi Devrimi öncesi döneme kıyasla küresel ortalama yüzey sıcaklığı yaklaşık 1,1-1,2 °C artmıştır; mevcut emisyon eğilimleri sürerse bu artışın yüzyıl sonunda 3 °C'ye ulaşacağı öngörülmektedir. Akdeniz Havzası'nda yer alan Türkiye, iklim değişikliğinden en olumsuz etkilenecek bölgelerden biridir; 2010-2021 arasında ülkede 8.274 meteorolojik karakterli doğa kaynaklı afet kayıt altına alınmıştır. Bu yazıda, Türkiye'nin iklim kriziyle mücadele çerçevesini makro düzlemde, ulaşım-lojistik sektörünün bu çerçevedeki rolünü ise mikro düzlemde ele alacağız.

Türkiye'nin İklim Politikası Çerçevesi ve Mevzuatı

Türkiye 2004 yılında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne (BMİDÇS), 2009'da Kyoto Protokolü'ne taraf olmuş; 2015 tarihli Paris Anlaşması'nı 2016'da imzalamasına karşın onay süreci 7 Ekim 2021'de tamamlanmıştır. 27 Eylül 2021'de açıklanan 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi, ulusal iklim politikasının ana yol gösterici unsuru hâline gelmiştir. Türkiye, 13 Nisan 2023'te BMİDÇS Sekretaryası'na sunduğu Güncellenmiş Birinci Ulusal Katkı Beyanı (Nationally Determined Contributions – NDC) ile referans senaryoya göre azaltım hedefini !'den A'e yükseltmiştir.

9 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7552 sayılı İklim Kanunu, Türkiye'nin ilk çerçeve iklim yasası niteliğindedir; iklim adaleti, adil geçiş, net sıfır emisyon, karbon kredisi ve özellikle Emisyon Ticaret Sistemi (Emissions Trading System – ETS) gibi kavramları hukuki zemine kavuşturmuştur. Avrupa Birliği'nin (AB) Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (Carbon Border Adjustment Mechanism – CBAM) 2026 itibarıyla devreye girmesi, bu yasal düzenlemeyi tetikleyen önemli bir etken olmuştur.

Politika çerçevesi dört temel belge üzerine inşa edilmiştir:

1. İklim Değişikliği Eylem Planı 2011-2023 (İDEP);

2. İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı (2011-2023)

3. İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı (İDUSEP, 2024-2030);

4. İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı (İDASEP, 2024-2030).

İDASEP, yedi ana azaltım sektörü ile adil geçiş ve karbon fiyatlandırma temalarında 49 strateji ve 260 eylem içermektedir; İDUSEP ise on bir sektörde 38 stratejik hedef ortaya koymuştur.........

© Merhaba Haber