Son güncelleme: 25 Nisan 2026 -

Aslı Tunç yazdı: Diziler şiddete sürükler mi?

Geçtiğimiz haftalarda Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’taki korkunç okul saldırıları şiddet içerikli televizyon dizilerini tartışmanın odağına yerleştirdi. Dehşetin nedenini açıklamaya çalışırken her kafadan bir ses çıktı, her zamanki gibi yarım yamalak bilgi kırıntıları havalarda uçuştu, hiçbir bilimsel temeli olmayan yüzeysel ilişkilendirmeler yapıldı. Sonuçta ülke olarak hayatımızdaki genel şiddet sarmalına genelde Amerika’da gördüğümüz silahlı okul saldırılarını da eklemiş olduk. Ufacık yaştaki güzel çocuklarımıza, onları korumak isterken yaşamını yitiren öğretmenimize veda ettik. Çok ağır bir tabloydu gerçekten.

Bu trajedinin televizyon dizileri boyutunu bütün akademik hayatını medyanın toplumsal etkilerini üniversite amfilerinde anlatarak, yazıp çizerek ve araştırarak geçirmiş bir hoca olarak, serinkanlı bir biçimde sizlerle paylaşmak istedim. Sizi sıkmadan son derece yalın bir biçimde anlatmaya çalışacağım.

Şiddetin kaynağı video oyunlar ve mafya temalı diziler mi?

10 kişiyi öldüren saldırganın babası: “Silah hevesini köreltmek için bir hafta önce atış yaptırdım”

Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta yaşanan saldırıların akıllarda bıraktığı beş soru

Kahramanmaraş’ta okul saldırısı | Saldırganın bilgisayarında eylem planı bulundu, babası tutuklandı

Kahramanmaraş’ta bir öğretmen ile veli can kaybının artmasını önledi

Bilimsel çalışmalara bakalım

1950’lerin sonundan itibaren özellikle sosyal psikoloji alanında çocukları ve gençleri saldırganlığa iten nedenler büyük bir araştırma sorusuydu. Çocuklar nelerden etkilenip de bu kadar şiddet eğilimli ve agresif olabiliyorlardı? Öncelikle toplumsal öğrenme kuramı (Social Learning Theory) altında çocukların gözlemleyerek ve taklit ederek öğrendiği ve erken yaştaki rol modellerinin önemi vurgulandı. Ebeveynler, öğretmenler ve elbette ekranda gördükleri kahramanlar çocukların şiddetle olan ilişkisini şekillendiriyordu. Bu konuda Albert Bandura ile başlayan sayısız bilimsel deney yapıldı. Şiddetin kahramanlık unsuru olarak sunulması, cezasızlık, sorunların şiddetle çözülmesi gibi konular sorunlu olmasına karşın, ekrandaki şiddetin direkt gerçek hayata davranış olarak yansımasıyla ilgili bilimsel bulgulara ulaşılamadı.

Ancak en önemli çalışma 1970’lerden itibaren on yıllarca süren ve kitle iletişim alanında etki literatürüne damgasını vuran Yetiştirme (Cultivation) Kuramı geldi. Bu noktada bir kişisel parantez de açmak isterim. Amerika’da kitle iletişim doktorası yaparken bu teorinin kurucusu olan Prof. George Gerbner’ın asistanlığını yaptım. 1990’ların sonunda iki yıl boyunca televizyon şiddetini ve toplumsal etkilerini araştıran ekibin içinde yer aldım. O dönemde Amerika’daki kamuoyu ülkemizde olduğu gibi net ve basit bir korelasyon peşindeydi. Özellikle Amerikan televizyonlarındaki suç dizilerinde şiddet çok fazlaydı; tıpkı sokaklarda olduğu gibi. Ne kadar fazla bu dizileri izlerseniz, gidip bir saldırı düzenleme potansiyelinizin o kadar yüksek olduğuna inanılıyordu. Ancak on yıllara yayılan, sistematik içerik analizi ve izleyici algı çalışmaları bizlere bu ilişkinin bu kadar basit olmadığını gösterdi.

Peki bu şiddet içeren dizilerin hiç mi olumsuz etkisi yoktu? Elbette vardı, ancak bu etki daha çok yıllara yayılan ve gittikçe eğilip bükülmüş ve gerçeklikten uzaklaşmış bir dünya algısıydı. Bir kere hiçbir etki öyle kısa sürede olamazdı; yavaş yavaş, üstüne koya koya, benzer şiddet hikâyelerini ve hep tekrarlanan kahraman ve mağdur temsiliyetlerini göre göre gerçeklikten uzaklaşıyorduk. Şiddeti uygulayan kahramanlar ve onlara maruz kalan mağdurlar hep aynıydı. Biz bunları norm olarak kabul edip dünyaya bu sorunlu televizyon penceresinden bakıyorduk. Dizilerdeki şiddet, gerçekte olmadığı kadar kötü bir dünya algısı (Mean World Syndrome) yaratıyor, kadınları, azınlıkları ve halihazırda dezavantajlı grupları daha da ürkütüyor, sindiriyordu. Sıradan insanları siyasal tercihlerinde daha da radikalleştiriyor ve aşırı güvenlik politikalarını talep eder hale getiriyordu. Çok boyutlu bu araştırma, farklı toplumsal kesimlerin yoğun olarak izledikleri şiddet dizileriyle kendilerine bambaşka bir algı dünyası yarattıklarını bilimsel verilerle destekliyordu. Bu son derece tehlikeli bir kırılmaydı şüphesiz, ancak direkt şiddete yöneltme anlamında televizyon dizileri tek öğe olamazdı. Özellikle silahlı okul saldırılarının arkasında daha makro düzeyde ve daha derin toplumsal, politik, psikolojik etmenler yatmaktaydı. Yetiştirme Kuramı’nın bulguları Türk dizileri bağlamında da çok katmanlı ve tartışmaya değer. Ancak dizilerdeki şiddetin normalleştirilmesi, mafyavari karakterlerin estetize edilmesi, onların birer rol modeli olarak sunulması ve cezasızlığın sıradanlaşması bu derin soruna eklemlenince işler daha da çetrefilleşiyor. Televizyon şiddeti özellikle gençleri sarmalayan bir kültürel mikrokozm yaratıyor ve kanımca en çok tartışmamız gereken risk de bu. Bu trajedileri tek bir nedene bağlamak içimizi soğutsa da, daha serinkanlı ve çok yönlü analizlere ihtiyacımız var. Bunu yaşayabileceğimiz yeni örnekler üzerinden konuşmamak tek dileğimiz sanırım.

Kahramanmaraş okul saldırısı 2026 yerli ve yabancı diziler

Medyascope'u destekle. Medyascope'a abone ol.

Medyascope’u senin desteğin ayakta tutuyor. Hiçbir patronun, siyasi çıkarın güdümünde değiliz; hangi haberi yapacağımıza biz karar veriyoruz. Tıklanma uğruna değil, kamu yararına çalışıyoruz. Bağımsız gazeteciliğin sürmesi, sitenin açık kalması ve herkesin doğru bilgiye erişebilmesi senin desteğinle mümkün.

Aslı Tunç / Diğer yazıları

Aslı Tunç yazdı | Trol: Alem sanal, yaralarımız gerçek

Aslı Tunç yazdı – Çok katmanlı absürt bir anlatı: 52 Hertz

Aslı Tunç yazdı: İstanbul sinema şölenine hazır

Aslı Tunç yazdı | Geri gelen doksanlar ve Bir Aşk Hikâyesi: John F. Kennedy Jr. & Carolyn Bessette

Aslı Tunç yazdı: Yönetilemeyen şöhret ve Timothée Chalamet vakası

Aslı Tunç yazdı | Jim Jarmusch’tan aile içi mikro dramlar: Baba Anne Kız Kardeş Erkek Kardeş

Medyascope'u Google Haberler üzerinden takip edin

Medyascope'un mobil uygulamasını indirin

Haftanın diğer yazıları

Gülener Kırnalı yazdı | Milyarder medya devinin darbesiyle başlayan tartışma: Fransa’da aşırı sağın kültür savaşı

Müge İplikçi yazdı: David Szalay’ın “Beden”i üzerine

Yener Orkunoğlu yazdı | Kutsalın iki yüzü: Çin’de içkin ahlak, Batı’da aşkın tanrı

Armağan Öztürk yazdı | Ne İmamoğlu ne Kılıçdaroğlu: CHP’de üçüncü yol ihtiyacı

Gökhan Bacık yazdı: Modern zamanda bir Cahiliyye

Özlem Yalım yazdı: Savunma sanayi ve tasarım

Recep Karagöz yazdı: Hakikat tarafların mı, ilkelerin mi yanında?

Berrin Sönmez yazdı – Madenci eylemi: Hani alın teri kurumadan…

Selim Kuneralp yazdı: Macaristan ve Türkiye

Haftanın en popüler içerikleri

Gökhan Bacık yazdı | Liberalizmin sorunları: Kamusal olanın ve alanın zayıflaması

Abdullah Öcalan: “Davul boynumda ve her gelen vuruyor”

Gökhan Bacık yazdı: Modern zamanda bir Cahiliyye

Ruşen Çakır yazdı: Mansur Yavaş’ın “topluca bir karar almamız gerekiyor” çağrısının anlam ve önemi

Artık Avrupalı sayılmıyor muyuz? | Ruşen Çakır yorumladı

Cevat Düşün yazdı: Babailer isyanı

Ruşen Çakır yorumladı: AKP ile CHP arasında sıkışan DEM Parti

Gülistan Doku soruşturmasında yeni gelişme: “Valinin oğluyla ilişkisi vardı” yazan isimsiz not bırakılmış

Yener Orkunoğlu anlatıyor: İslam dünyasının geri kalmasının nedenleri

13 yaşında torbacı, 15 yaşında tetikçi: Çeteler yoksul mahalleleri nasıl ele geçirdi?

Medyascope'un günlük e-bülteni

Editörlerimizin derlediği öngörüler, analizler, Türkiye’yi ve dünyayı şekillendiren haberler, Medyascope’un e-bülteni Andaç‘la her gün mail kutunuzda.

Medyascope'u destekle

© 2015-2026 Scope Medya A.Ş.

© 2015-2026 Scope Medya A.Ş.

Kişisel Verilerin Korunması Aydınlatma Metni

İşbu Aydınlatma Metni, Veri Sorumlusu sıfatıyla Maslak Mahallesi, Dereboyu 2. Cadde, No: 15A/70, Ata Center İş Merkezi Kat:G2, Sarıyer/İstanbul adresinde mukim Şirketimiz Scope Medya Ticaret Pazarlama A.Ş.’nin (“Medyascope”) tarafından sağlanan ürün ve hizmetlerin tanıtımı amacıyla internet sitemizde yer alan E-Bülten Aboneliği kısmından elde edilen kişisel verilerin işlenmesine ilişkin olup, Şirketimiz tarafından başta 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (“KVKK”) olmak üzere ilgili mevzuat kapsamında aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmesi amacıyla hazırlanmıştır. Şirketimizin kişisel verilerin korunmasına ilişkin politikaları https://medyascope.tv adresinde yer almaktadır.

İşleme; KVKK’nın 3. maddesinde kişisel verilerin kaydedilmesi, depolanması, muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden düzenlenmesi, açıklanması, aktarılması, devralınması, elde edilebilir hâle getirilmesi, sınıflandırılması işlemleri olarak tanımlanmıştır.

İşlenen Kişisel Verileriniz

İşlenen kişisel verileriniz, E-Bülten Aboneliği aracılığıyla bizimle paylaşmayı tercih ettiğiniz adınız, soyadınız, e-posta adresinizdir.

Kişisel Verilerin Toplanma Yöntemi ve Hukuki Sebebi

Kişisel verileriniz, şirketimiz tarafından sağlanan ürün ve hizmetler kapsamında promosyon, kampanya ve tanıtım faaliyetlerinin yürütülmesi sırasında internet sitemizde yer alan E-Bülten Aboneliği bölümünde e-posta adreslerini bildiren kişilere Şirketimizin ticari olarak faaliyet gösterdiği alanlarda reklam, tanıtım ve bilgilendirme yapmasına ilişkin sözleşmenin kurulması ve ifası, veri sorumlusunun meşru menfaati ve açık rızanız kapsamında işlenmektedir.

Kişisel Verilerin İşlenme Amaçları

Kişisel verileriniz Şirketimiz tarafından, aşağıdaki belirtilen işleme amaçlarıyla uygun süre zarfında, KVKK’nın 5. ve 6. maddelerinde belirtilen kişisel veri işleme şartları ve amaçları kapsamında işlenecektir:

İletişim faaliyetlerinin yürütülmesi

Reklam / kampanya / promosyon Süreçlerinin Yürütülmesi

Saklama ve arşiv faaliyetlerinin yürütülmesi

Pazarlama analiz çalışmalarının yürütülmesi

Ürün / hizmetlerin pazarlama süreçlerinin yürütülmesi,

Organizasyon ve etkinlik yönetimi

Şirketimizin faaliyet alanlarında reklam, tanıtım ve bilgilendirme hizmeti sağlamak,

Şirketimiz tarafından gönderilen bu e-postalar üzerine gelen talep ve şikayetlerin cevaplanması,

Hukuki bir ihtilafın vuku bulması halinde hukuki işlem yapmak,

Sair tüm yasal yükümlülükler.

Kişisel Verilerin Hangi Amaçlarla Kimlere Aktarılabileceği

Şirketimiz, kişisel verileri “bilme gereği” ve “kullanma gereği” ilkelerine uygun olarak, gerekli veri minimizasyonunu sağlayarak ve gerekli teknik ve idari güvenlik tedbirlerini alarak işlemeye özen göstermektedir ve sadece zorunlu durumlarda üçüncü kişilere aktarmaktadır. Kişisel verileriniz; KVKK’nın 8. ve 9. maddelerinde belirtilen kişisel veri işleme şartları ve amaçları çerçevesinde Şirketimiz ilgili birimlerince işlenmekte ve aşağıda yer verilen amaçlarla üçüncü kişilerle paylaşılmaktadır.

İlgili mevzuatı gereği talep halinde idari makamlara, adli makamlara veya ilgili kolluk kuvvetlerine, yetkili idari ve denetleme kurullarına ve/veya diğer yetkili denetleyici kurum ve kuruluşlara aktarılabilecek ve/veya hukuki bir ihtilaf vuku bulması halinde Şirketimizin hukuki menfaatlerinin korunması amacıyla bu mercilerle ve Şirketimiz avukatları ile paylaşılmaktadır.

Ürün ve hizmetlerimizin tanıtımı amacıyla E- Bülten Aboneliği veri işleme altyapısını tedarik ettiğimiz iş ortağımız, bu bildirimlerin yapılması amacıyla hizmet aldığımız ajanslar ve pazarlama analiz şirketleri ile paylaşılmaktadır.

Kişisel verileriniz e-posta altyapısı ve ilgili hizmetlerinden yararlandığımız hizmet sağlayıcılarımızın yurt dışında bulunan veri depolama sistemleri nedeniyle KVKK’nın 9. maddesindeki şartlardan biri olan açık rıza şartı sağlandığı takdirde yurt dışına aktarılabilmektedir.

Kişisel Verilerin Saklama Süresi

Kişisel verilerinizi, sunduğumuz hizmetlerin mahiyetinden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla, hizmetlerin sağlandığı süre boyunca ve ardından hukuki yükümlülüklerini yerine getirmek ve meşru menfaatini temin etmek amaçlarıyla ilgili mevzuata uygun olarak, makul süreler boyunca saklayacaktır.

Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi ve Anonim Hale Getirilmesi

Kişisel verileriniz KVKK’nın 7. maddesi uyarınca işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması halinde kişisel veriler re’sen veya kişisel veri sahibinin talebi üzerine tarafımızca silinir, yok edilir veya anonim hale getirilir.

Kişisel Verilerinizin Güvenliği

Bize sağladığınız kişisel verilerin gizliliğini ve güvenliğini korumaya önem veriyoruz. Bu doğrultuda, kişisel verilerinizi yetkisiz erişim, zarar, kayıp veya ifşaya karşı korumak için gerekli teknik ve idari güvenlik önlemleri almaktayız.

Kişisel Veri Sahibi İlgili Kişinin Hakları

Kişisel veri sahibi “İlgili Kişi”, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 11. maddesinde aşağıda yer verilen haklarını ve taleplerini www.eliteworldhotels.com.tr adresinde yer alan Başvuru Formunu usule uygun olarak doldurmak suretiyle bildirebilecektir.

6698 sayılı KVKK’nın 11. Maddesi kapsamında herkes veri sorumlusu sıfatı ile Şirketimize aşağıdaki hususlarda başvurma hakkına sahiptir:

• Kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme,

• İşlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,

• Kişisel verilerinizin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,• Yurt içinde veya yurt dışında aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,

• Kişisel verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme,

• KVKK’da öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerinizin silinmesini veya yok edilmesini isteme,• Yukarıda belirtilen düzeltme, silinme ve yok edilme şeklindeki haklarınız uyarınca yapılan işlemlerin, kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,

• İşlenen kişisel verilerinizin münhasıran otomatik sistemler ile analiz edilmesi sureti ile aleyhinize bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,

• Kişisel verilerinizin ilgili mevzuata aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğramanız halinde zararınızın giderilmesini talep etme haklarına sahipsiniz.

Hak ve Talepleriniz İçin İletişim

Kişisel verilerinizle ilgili sorularınızı ve taleplerinizi, Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları hakkında Tebliğ’de belirtilen şartlara uygun düzenlenmiş dilekçeyle aşağıdaki yöntemlerle iletebilirsiniz.

“Şahsen Yazılı Başvuru” yoluna başvuracak İlgili Kişilerin kimliğini tevsik edici belgeleri ibraz etmesi zorunludur. Bu bağlamda Maslak Mahallesi, Dereboyu 2. Cadde, No: 15A/70, Ata Center İş Merkezi Kat: G2, Sarıyer/İstanbul adresine yapacağınız şahsen yazılı başvurularda başvuru formuyla birlikte kimlik fotokopisinin yalnızca ön yüzünün (kan grubu ve din hanesi gözükmeyecek şekilde) ibraz edilmesini rica ederiz.

Başvuru formunun tebligat zarfına veya e-postanın konu kısmına “Kişisel Verilerin Korunması Kanunu İlgili Kişi Talebi” yazılmasını rica ederiz.

Kişisel veri sahipleri olarak, haklarınıza ilişkin taleplerinizi, Medyascope ‘a iletmeniz durumunda Medyascope talebinizi en geç 30 (otuz) gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandıracaktır. Ancak, başvurunuza verilecek yanıtın mevzuat uyarınca bir maliyet gerektirmesi halinde Medyascope tarafından Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından belirlenen tarifedeki ücret talep edilebilecektir.

Ticari Elektronik İleti Gönderimi Hakkında Bilgilendirme

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca ticari elektronik ileti; telefon, çağrı merkezleri, faks, otomatik arama makineleri, akıllı ses kaydedici sistemler, elektronik posta, kısa mesaj hizmeti gibi vasıtalar kullanılarak elektronik ortamda gerçekleştirilen ve ticari amaçlarla gönderilen veri, ses ve görüntü içerikli iletileri ifade eder.

Ticari elektronik iletiler, alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir. Ticari Elektronik İleti Yönetim Sistemi (“İYS”) üzerinde onayı bulunmayan alıcılara ticari elektronik ileti gönderilemez. Bu onay, yazılı olarak veya her türlü elektronik iletişim araçlarıyla ya da İYS üzerinden alınabilir. İYS üzerinden alınan onaylarda ise olumlu irade beyanı ve elektronik iletişim adresi yer alır. Alıcılar diledikleri zaman, hiçbir gerekçe belirtmeksizin ticari elektronik iletileri almayı reddedebilir. Alıcının ret bildiriminde bulunması, bildirimin yapıldığı iletişim kanalına ilişkin onayı geçersiz kılar. Alıcı reddetme hakkını İYS üzerinden de kullanabilir.

Alıcının kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla iletişim bilgilerini vermesi halinde, temin edilen mal veya hizmetlere ilişkin değişiklik, kullanım ve bakıma yönelik ticari elektronik iletiler için ayrıca onay alınmaz.

Tacir veya esnaf olan alıcıların elektronik iletişim adreslerine gönderilen ticari elektronik iletiler için önceden onay alınması zorunlu değildir. Ancak tacir ve esnafların ilgili mevzuatta yer alan reddetme hakkını kullanması halinde onayları alınmadan ticari elektronik ileti gönderilemez. Bu kapsamında ileti gönderilmesinden önce tacir veya esnaf olan alıcıların elektronik iletişim adresleri hizmet sağlayıcı tarafından İYS’ye kaydedilir ve İYS üzerinden alıcıların ret hakkını kullanıp kullanmadığı kontrol edilir.

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca, Scope Medya Ticaret Pazarlama A.Ş.’nin (“Medyascope”) tarafından vermekte olduğumuz hizmetler kapsamında, Medyascope üzerinden temin edilen bilgileriniz doğrultusunda, onay vermeniz halinde E-posta iletişim aracı kullanarak tarafınıza her türlü bilgilendirme, tanıtım, reklam, ürün teklifleri, promosyonlar, kampanyalar, memnuniyet değerlendirme çalışmaları ve duyuruların iletilmesi amacıyla tarafınızla iletişime geçilebilecektir.

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca ticari elektronik ileti gönderimine dair onay verseniz dahi dilediğiniz zaman, hiçbir gerekçe belirtmeksizin ticari elektronik iletileri almayı reddedebilirsiniz. Ret bildirimini kolay ve ücretsiz bir şekilde olmak üzere e-posta iletişim kanalı ile verebileceğinizi hatırlatmak isteriz. Reddetme hakkınızı İYS üzerinden de kullanabilirsiniz.

© Medyascope