Yen’e Müdahale: Dünya Yeni Bir Kur Savaşının Eşiğinde mi?

Döviz piyasalarındaki hareketler çoğu zaman yalnızca finans ekranlarının konusu gibi görülür. Ancak bazı kur dalgalanmaları ve müdahaleler vardır ki, etkileri piyasaların çok ötesine geçer. Son günlerde Japon yenini desteklemek amacıyla Japonya'nın attığı adımlar ve ABD'nin buna verdiği destek, yalnızca bir para birimini koruma çabası değil; küresel ekonomik dengeler açısından da dikkatle izlenmesi gereken bir gelişmedir.

İlk bakışta mesele, Japon yeninin dolar karşısında aşırı değer kaybetmesi gibi teknik bir kur sorunu olarak görülebilir. Ancak bunun arkasında son yılların en belirgin ekonomik çelişkilerinden biri yatıyor. ABD, yüksek enflasyonla mücadele etmek için faiz oranlarını uzun süre yüksek tuttu. Japonya ise yıllardır düşük faiz ve bol likidite politikasıyla ekonomisini desteklemeye çalıştı. İki ülkenin para politikaları arasındaki makas açıldıkça yatırımcılar daha yüksek getiri sunan dolara yöneldi. Bunun sonucunda yen, dolar karşısında son yılların en düşük düzeylerinde işlem gördü.

Japonya açısından bu yalnızca bir kur problemi değildi. Enerjisini ve hammaddesini büyük ölçüde ithal eden bir ülke için zayıf para birimi, daha pahalı bir yaşam anlamına geliyor. Elektrikten akaryakıta, gıdadan sanayi üretimine kadar birçok alanda maliyetler yükseliyor. İhracatçı şirketler kısa vadede avantaj elde etse de, yükselen ithalat maliyetleri bu kazancı toplumun geneline yaymayı zorlaştırıyor.

İşte bu noktada Japonya Maliye Bakanlığı döviz piyasasına müdahale etti. Dolar satıp yen alarak piyasalara açık bir mesaj verdi: Yenin kontrolsüz değer kaybına izin verilmeyecekti. ABD de bu müdahaleye karşı çıkmak yerine destekleyici bir tutum sergiledi. Çünkü Washington, serbest piyasa ilkesini savunsa da finansal istikrarın tehdit altında olduğu dönemlerde koordineli hareket etmenin önemini biliyor.

Tarih, döviz piyasalarına yönelik bu tür müdahalelerin yeni olmadığını gösteriyor.

1985 yılında imzalanan Plaza Anlaşması, modern finans tarihinin en önemli kur müdahalelerinden biri olarak kabul edilir. O dönemde sorun bugünkünün tersiydi. Dolar aşırı değerlenmiş, Amerikan ihracatı rekabet gücünü kaybetmiş, dış ticaret açığı hızla büyümüştü. ABD, Japonya, Batı Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık ortak hareket ederek doların kontrollü biçimde değer kaybetmesini sağladı.

Kısa vadede hedeflenen sonuç alınmıştı; ancak uzun vadede beklenmeyen sonuçlar ortaya çıktı. Güçlenen yen, Japon ihracatını zorlayınca Japonya faizleri düşürdü ve........

© mahfiegilmez.com