Ankara’da yürümek üniversitede ders almak gibidir. Her yapı, her detay, her mekân size bir seminer verir. O anlatıyı can kulağı ve yürekle dinlerseniz, bazen bir apartman size bir kentin bütün değerleriyle hemhal olmanıza olanak sağlar.

İşte böyle bir Ankara’nın bize ders verdiği günler yürüyüşünde Kavaklıdere’de Tunalı Hilmi Caddesi’nin kalabalığında yürürken, yâda Cafe des Cafe’nin sokağa nazır masalarında oturup seyrü sefere çıktığınız günlerde kahvenizi yudumlarken, başınızı şöyle kaldırıp etrafı incelediğinizde bir apartman illaki ilginizi çekecektir.

Kamçıl ve Bediz’den konferans daveti gibi tasarım

Bilgisi ve birikimi ile 50 metrelik cephesini yatayda ve düşeyde parçalı balkonlarla, bir duvar olmaktan çıkaran bir konferans davetiyesi gibi dimdik duran Üniversite Apartmanı işte ordadır.

Üniversite Apartmanı’nın hikâyesi Ankara Üniversitesi Öğretim Üyeleri Blok Evler Yapı Kooperatifi’nin 2 Mayıs 1952 yılında Cumhurbaşkanı Celal Bayarı’ın altına imza attığı kuruluş kararıyla başlar.

Bu girişim, mekân üzerinden bir yaşam biçimi kurma iradesidir… Mimarları Ankara siluetinin gölgesi gibi pek çok yapıda imzası bulunan Demirtaş Kamçıl ve Rahmi Bediz ikilisidir. Mimari proje 1954 yılında onaylanır. Apartman Tunalı Hilmi Caddesi’ne ve Bestekâr Sokağa bakan iki bloktan oluşur. Her blokta, sırt sırta vermiş üç blok ve üç ayrı giriş yer alır. Blok blok birleşen bu evlerin blok evler olarak adlandırılması da belli ki tasarımın inceliğinin referansıdır. Blokların birleşiminden oluşan büyük blokta her katta 6 daire bulunur. Ama asıl mesele sayı değil o dairelerin içinde kurulan dünya, yaşama ortak bakma hayali.

Kamçıl ve Bediz’in Üniversite Apartmanı’nda manifesto gibi tasarladığı “T” formu, Sivil Mimari Bellek Projesi’nde yer bulacaktır: “Bloklarda giriş merdivenlerdeki diyagonal açılım girişi zenginleştirirken ışıklık ve banyo ile bütünleşen 'T' formunun algılanmasına olanak sağlar. Bu 'T' formu Kamçıl ve Bediz’in daha sonra tasarlayacakları Mintrak Yapı Kooperatifi ve Yeşiltepe Bloklarında da tekrarlanacaktır”

Dönemin zihinsel haritası

Üniversite Apartmanı’nın yoğun kalabalığın içerisindeki bilgi dolu duruşu bir dönemin zihinsel haritasını taşımasındandır. Merdiven boşlukları bir aydınlanma serüvenini akademinin bilgisiyle dolduran bu apartman o zihinsel haritanın vücut bulmuş halidir. Bu yüzden içerisindeki hikâye bir binanın değil, 1950’lerden bugüne uzanan bir kuşağın bir dönemin bir kültürel çevrenin mekânla birlikte gelecek yolculuğuna çıkmasıdır.

Ankara’nın kentsel gelişim serüvenine rotalanmış bu izler sadece binaları değil o binaların harcını karan isimleri, ortak yaşam kültürünü nasıl oluşturduklarını ve bir başkentin kent kimliğinin nasıl güçlendirildiğini fısıldar.

Akademinin efsane isimleri

Kooperatifin Kurucu Başkanı Tıp Fakültesinin tahlil laboratuarlarının efsane ismi Prof. Dr. Kâzım Aras, Türkiye’nin ilk kadın Sinolog’u ve DTCF’de Sinoloji Kürsüsünü kuran Prof. Dr. Muhaddere Nabi Özerdim, ziraat biliminin kurucu isimlerinden dekanlık yapan Prof. Dr. Orhan Düzgüneş rektörlük ve........

© Kısa Dalga