Ergenlik, çoğu ebeveyn için zorlayıcı bir dönemdir. Bir sabah uyanırsınız ve dün söylediklerinizi sorgulamayan çocuğunuz, bugün size “Ama neden?” “Hayır, o öyle değil sen bilmiyorsun” diye cevap vermeye başlamıştır. Kuralları tartışır, söylediklerinize alternatif açıklamalar getirir, bazen de sizi anlamamakta “ısrar” ediyor gibi görünür. Oysa burada değişen şey çoğu zaman çocuğunuzun “tutumu” değil, düşünme düzeyidir.

Ergenlik döneminde gelişen en önemli zihinsel becerilerden biri ileri muhakeme becerisidir. Basitçe söylemek gerekirse, muhakeme, eldeki verileri bir mantık çerçevesinde değerlendirip bir sonuca ulaşabilme becerisidir. İleri muhakeme becerisi ise, yalnızca bir sonuca varmak değil, farklı olasılıkları değerlendirmek, neden-sonuç ilişkilerini kurmak, alternatif senaryolar üretmek ve soyut düzeyde düşünebilmektir.

Çocukluk döneminde düşünme daha çok somuttur, yani çocuk gördüğüne, yaşadığına ve doğrudan deneyimlediğine dayanarak sonuçlar çıkarır. Ancak ergenlikle birlikte gençler artık yalnızca “olanı” değil, “olabilecek olanı” da düşünmeye başlar ve zihin, mevcut gerçekliğin ötesine geçerek, artık olaylara tek bir açıdan değil, birden fazla perspektiften bakma becerisini geliştirmeye başlıyor.  Bu beceri, zihinsel gelişimin en kritik sıçramalarından biridir, fakat bu gelişim süreci her zaman dengeli ilerlemez.

Ergenlik döneminde beyinde belirgin bir gelişimsel dengesizlik oluşur. Duyguların ve haz arayışının merkezi olan limbik sistem oldukça hızlı gelişir ve yoğun çalışırken, ileri muhakeme, planlama ve sonuçları öngörme becerilerinden sorumlu olan prefrontal korteks henüz tam olarak olgunlaşmamıştır.

Bu da ebeveynlerin sıkça gözlemlediği şu durumu ortaya çıkarır: Genç, ileri şekilde düşünebilir ama her zaman bu düşünceyi davranışa yansıtamaz.

Bu nedenle ergenler........

© Kıbrıs Postası