Kumanda bizde, seçim kimde?
Akşam ekranı açıyor, önümüze dizilen yapımlar arasından birini seçiyoruz. İstemediğimiz filmi kapatabiliyor, başka bir diziye geçebiliyoruz. Bu rahatlık, izleme özgürlüğünün tamamlandığı duygusunu veriyor. Oysa kararımızdan önce verilmiş başka kararlar var. Bazı hikayeler ilk sıraya yerleştirilmiş, bazıları geride bırakılmış. Kumanda elimizde; fakat karşılaşacağımız seçeneklerin düzenini biz belirlemiyoruz. Seçmek ile seçenekleri belirlemek arasındaki fark, dijital kültürün en önemli meselelerinden biri.
Assyari Abdullah ve çalışma arkadaşlarının 2026 yılında Uluslararası İletişim, Dijital Ekosistem ve Toplum Konferansı’nın bildiri kitabında yayımlanan “Veriye dayalı eğlence: Algoritmalar Netflix Endonezya’da izleme tercihlerini nasıl şekillendiriyor?” başlıklı makalesi, bu meseleyi tartışıyor. Araştırmacılar, içerik verilerini inceleyerek dram, romantik anlatılar ve tekrarlanan duygusal temaların örneklemdeki ağırlığına dikkat çekiyor. Onlara göre platformlar, hikayelerin dolaşımını düzenleyen kültürel aktörler olarak da ele alınmalı. Elbette katalog verileri, algoritmaların kişisel zevkleri ne ölçüde değiştirdiğini tek başına kanıtlamıyor. Ancak çalışmanın düşündürdüğü soru yerinde: Binlerce yapımın bulunması, binlerce farklı dünyayla karşılaşabildiğimiz anlamına geliyor........
