Ruhi Çenet’in Hasidik Yahudilerin hayatını anlattığı belgesel, yayımlandığı andan itibaren yalnızca bir dini cemaatin yaşam biçimini tartışmaya açmadı. Çok daha eski ve tehlikeli bir mesele de yeniden görünür hale geldi:

İnsanlar bir inancı, bir mezhebi ya da bir ideolojiyi eleştirirken hangi noktada düşünceyi bırakıp o düşüncenin mensuplarını hedef almaya başlıyor?

Belgeselde görülen hayat, modern ve seküler dünyadan bakan pek çok insan için kuşkusuz sıra dışı. Hasidik Yahudilik, 18. yüzyılda Doğu Avrupa’da gelişmiş, Yahudi mistisizmi ve yoğun dini yaşam etrafında şekillenmiş bir gelenek. Bugün Hasidik dünya kendi içerisinde farklı cemaatlerden oluşuyor. Ruhi Çenet’in belgeselinde görülen Chabad-Lubavitch de bunlardan yalnızca biri.Dışarıdan bakıldığında ilk dikkat çeken şeyler kıyafetler, saç biçimleri, kadın ve erkek arasındaki sınırlar, Şabat kuralları, aile düzeni ve gündelik hayatı ayrıntılarıyla belirleyen dini kabuller oluyor. Bazı Hasidik toplulukların teknolojiye, eğitime, kadınların toplumsal konumuna veya dış dünyayla ilişkilere dair anlayışları da günümüz insanı açısından oldukça katı bulunabilir.Bunları tartışmakta elbette hiçbir sakınca yoktur.

Bir cemaatin kadınlara yaklaşımı eleştirilebilir. Çocukların nasıl eğitildiği sorgulanabilir. Dini otoritenin bireyin hayatına ne ölçüde müdahale ettiği konuşulabilir. Devletle, siyasetle veya ekonomik sistemle kurduğu ilişkiler araştırılabilir.Dinler eleştirinin dışında değildir.

Dini gelenekler de insan eliyle kurulmuş toplumsal yapılara dönüştükleri ölçüde eleştirilebilir. Fakat eleştiri ile nefret arasında son derece önemli bir sınır vardır. Bir insanın hayatını aşırı muhafazakâr bulabilirsiniz. Onun inancını paylaşmayabilirsiniz. Bazı kurallarını anlamsız, çağdışı hatta bireysel özgürlükler açısından sorunlu görebilirsiniz. Bunların hiçbiri size o insanı aşağılamak, korkutmak, tehdit etmek veya yalnızca kimliği nedeniyle düşmanlaştırmak hakkı vermez.Üstelik bu mesele yalnızca Hasidik Yahudilere özgü değildir.

Hristiyanlığın içinde de modern dünyadan büyük ölçüde uzak yaşayan cemaatler vardır. Amishler teknolojiyi ve modern hayatın pek çok unsurunu bilinçli olarak sınırlar. Bazı köktenci Hristiyan topluluklarında kadınların kıyafetinden eğitim biçimine, evlilikten aile içindeki otorite düzenine kadar oldukça katı hükümler görülür.İslam dünyasında da dini hükümleri günlük hayatın hemen her alanına taşımak isteyen yapılar vardır. Bunların arasında yalnızca son derece muhafazakâr biçimde yaşayan topluluklar bulunduğu gibi, din anlayışını siyasal iktidara veya şiddete dönüştüren yapılar da vardır. Kimi trikatların içerisinde tamamen kendilerine özgü kurallar ve yaşam bişimleri de........

© Kıbrıs Postası