Bugüne kadar birçok kez yazdığım üzere; Kıbrıs konusunu 1974’ten başlatan her okuma, sonucu sebebin yerine koyan eksik bir okumadır. Beşparmak Düşünce Grubu’nun 11 Eylül 2026 günü Lefkoşa’da düzenlediği “Neden Egemen Eşitlik ve Eşit Uluslararası Statü?” başlıklı panel, bu kanaati tarih ve hukuk alanından gelen dört ayrı sesle bir kez daha tartışmaya açmıştır. Bu kapsamda panelde dile getirilen görüşleri dört yazılık bir dizi hâlinde değerlendirmeye çalışacağım. Panelin gündemi Kıbrıs Türk halkının geleceğini doğrudan ilgilendiren bir soruydu… *** Kıbrıs Türk Tarih Kurumu Başkanı İsmail Bozkurt, meselenin 1963 ya da 1974 ile sınırlandırılamayacağını, köklerinin çok daha eskiye uzandığını hatırlattı. Bozkurt’a göre sorunun özünde, Rum ve Yunan tarafının Kıbrıs’ı bir Yunan adası olarak görmesi ile 1821’e kadar geri götürülebilecek Enosis düşüncesi yatmaktadır. 1931 olaylarını ve 1950’lerden itibaren yaşanan süreci bu sürekliliğin halkaları olarak ele alan Bozkurt, EOKA’nın 1952’de Atina’da örgütlendiğini özellikle vurguladı. Bu vurgu, silahlı mücadelenin adadaki bir iç dinamikten çok Atina merkezli bir ilhak projesinin parçası olduğunu göstermesi bakımından anlamlıdır. Bozkurt’un 1960 Cumhuriyeti’ne ilişkin tespiti de dikkat çekicidir. Kendisine göre bu devlet, Kıbrıs Türklerinin eşitlik haklarını güvence altına alan ve federal, hatta konfederal özellikler taşıyan bir ortaklık devletiydi. Ne var ki bu yapı 1963’te çökmüş, aradan geçen altmış yılı aşkın sürede de değişmeyen husus Rum tarafının kendisini devletin tek sahibi olarak görme iddiası olmuştur. Konuşmanın en çarpıcı bölümü ise finaldi. Geçmişte federal çözümü etkin biçimde desteklediğini söyleyen Bozkurt, uzun yıllara yayılan deneyimin ardından Kıbrıs’ta federasyonu artık “ütopya” olarak gördüğünü açıkça ifade etti. Bu kanaatini, ömrünün önemli bölümünü güneyde geçirmiş olan İsmail Kemal Kıbrıslı’nın kendisine aktardığı bir uyarıyla destekledi: Rumlar eşitlikçi bir federasyonu kabul etmeyecek, bir çözümü kabul etmeleri hâlinde dahi ileride anlaşmadan çıkabilecekleri........

© Kıbrıs Gazetesi