Serbest Fırka lideri Fethi (Okyar) Bey’in 15 Kasım 1930 Cumartesi günü Meclis’te yaptığı konuşma, hürriyet mücadeleleri tarihimizin en önemli belgelerinden biridir.

1929 buhranı, Fransa ile borç erteleme görüşmelerinin iyi gitmemesi, dışarıdan kredi alınamaması, Doğu Akdeniz’de artan Faşist İtalya tehdidi…

Gazi, çözümün “muhalif fırka” olduğunu düşünür… “Hariçte bize dictateur nazarıyla bakılıyor” olması da önlenecektir.

Paris Büyükelçisi Fethi Bey Türkiye’ye geldiğinde Yalova’da Gazi’yi ziyaret eder. Gazi’nin ilk sorusu:

“Hariçten vaziyetimizi nasıl görüyorsunuz?”

Fethi Bey, “mali ve iktisadi vaziyetimiz pek fena” diye cevap verir.

Neticede Serbest Fırka Kurulur. Sanılanın aksine halkın büyük desteğini kazanır. Fakat Kasım ayındaki belediye seçimlerinde vali, kaymakam, polis ve jandarma, sandıktan CHP’nin çıkmasını sağlar. Gazi de “idare fırkası kazandı” diyecektir.

Birçok yerde Serbestçiler gözaltına alınmış, tutuklanmış, yargı derhal serbest bırakmıştır…

İçişleri Bakanı Şükrü Kaya hakkında gensoru önergesi veren Fethi Bey kürsüdedir:

“Biz bütün demokrasi memleketlerinde ve bilhassa cumhuriyetlerle idare olunan memleketlerde mutat olan, kanuni olan, tabii olan hak ve hürriyeti istiyoruz!”

Devlet partisi sıralarından “yok mu?” diye tepkiler yükselir.

Fethi Bey’in şu sözleri o dönemdeki temel yakınma konularından birini yansıtır:

“Cumhuriyette bütün otoritelerin esası millettir. Millet de........

© Karar