Hemen hepimizin cebinde bulunan akıllı telefonlar âdeta elimiz kolumuz yerine geçti. Bir yere giderken de bir şeyler alırken de ilk başvurduğumuz alet telefonlar. Gitmek istediğimiz yeri tarif ediyor, almak istediğimiz ürünün piyasa değerini de anında öğrenebiliyoruz ama bunun dışında birçok dezavantajı da var.

İçinde bulunduğumuz dönüşümün boyutunu TÜİK verileri de ortaya koyuyor. TÜİK’in 2025 Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması’na göre 16-74 yaş grubunda internet kullanım oranı yüzde 90,9’a ulaşmış durumda. İnternet kullanan bireylerin yüzde 55,7’si de son 12 ay içinde internet üzerinden alışveriş yapmış.

Sosyal ilişkilerin sanala hapsedildiğini uzun zamandır görüyoruz. Çocukları, özellikle Alfa kuşağını, tamamen kaybettik. Bizim gibi eski kuşaklar bile artık akıllı telefonların tutsağı durumunda.

Daha da kötüsü, hangi uygulamayı kullanırsak kullanalım, hangi ayarları yaparsak yapalım, yapay zekâ destekli programlar vasıtasıyla hemen her şeyimize birileri sınır gözetmeksizin karışabiliyor. Rastgele önünüze düşen bir haberi okuduğunuzda ya da bir şeylere göz attığınızda zaman akışlarınıza sürekli benzer şeyler düşmeye başlıyor. Güya kendi tercihlerinizle belirlediğiniz sosyal medya uygulamaları ise çok daha feci. Tanımadığınız, ilgilenmediğiniz, takip etmediğiniz ne varsa gözünüze sokulurken takip etmek istediğiniz şeyler sürekli geri planda kalıyor.

Burada artık yalnızca kişisel bir gözlemden söz etmiyoruz. Akademik çalışmalar, sosyal medya içeriklerinin kullanıcıya ulaşma biçiminin algoritmalar tarafından ciddi ölçüde şekillendirildiğini ortaya koyuyor. Algoritmik olarak öne çıkarılan içerikler daha fazla etkileşim alırken hangi içeriğin önceliklendirileceğini de büyük ölçüde bu sistemler belirliyor. Gençler üzerine yapılan araştırmalar, algoritmik haber seçiminin günlük medya deneyiminin önemli bir parçası hâline geldiğini ve sistemlerin yeterince şeffaf olmadığını gösteriyor.

Bazen herhangi........

© Karar