Kur’ân-ı Kerîm, Müslüman toplumlara, sadece inanç ve ahlak alanında değil, akıl ve bilgi alanında da (ilk altı-yedi asırda) güçlü ve yenileştirici etkiler yaptı. Arapların İslâm’dan önce bilim ve tefekkür adına bir şey ürettiklerine dair en küçük bir bilgi kırıntısı bile yoktur.

Kur’an ise akıl ve bilgi üzerine kurulu bir medeniyetin temelini attı. Kur’an’ın muhatap toplumlar üzerindeki en önemli dönüştürücü ve yenileştirici etkilerinden biri de onların kültürel hayatında oldu.

Doğmakta olan yeni medeniyetin kaynağı, Kur’an ve onu doğru anlaşılıp uygulamanın rehberi olan Peygamber’in Sünneti idi. Öncelikle, Arapların günümüze ulaşan ilk otantik yazılı belgesi Kur’ân-ı Kerîm’dir. Hadislere gelince, geleneksel kabule göre, Hz. Peygamber kendi hadislerinin Kur’an ayetleriyle karışması ihtimalini veya hadisleri yazmakla uğraşırken Kur’an’ın ihmal edilebileceğini göz önüne alarak -birkaç kişi müstesna- hadislerin sadece sözlü olarak nakledilmesine onay verdi.

Öte yandan Kur’an, -inanç ile gözlem arasında bir ilişki kurarak- muhataplarını gözlem, akıl ve tefekkür yeteneklerini işletmeye, canlı-cansız tabiatı inceleyip bunlar üzerinde düşünmeye, sonuçta onları bilgi ve hikmet toplumu olmaya da teşvik etti. Böylece -Batı Hıristiyan dünyasının dogmatik uykusunda uyuduğu Ortaçağ asırlarında Kur’an sayesinde Doğu’da yeni bir düşünce ve bilim güneşi doğdu.

Vaktiyle çölde birbirinin çadırlarına baskınlar........

© Karar