Yemen’de neler oluyor? Türk askeri gidecek mi?
Dünyanın büyük çoğunluğu yeni haberdar olsa da Suudiler ile Husiler arasındaki savaş aslında en az resmiyette on yıllık mazisi bulunan bir hadise. İhtilafın tarihi kökleri ayrı bir konu. Şimdiki çatışmanın zeminini ise halen süregiden Yemen iç savaşı oluşturuyor. Bu ülkede çok uzun zamandır kuzey ve güney bölgeleri arasında -tarihi ve sosyokültürel kökleri de olan- bir mücadele var. Ancak bugünkü “iç” savaşın taraflarından biri “dış” bir güç: Suudi Arabistan.
Yemen’de 2011’de Arap Baharı ayaklanmalarıyla başlayan siyasi kriz ve derinleşen iç savaş sonucunda merkezi otorite çöktü. 2014’ten bu yana başkent Sana dahil Yemen’in kuzeybatısındaki geniş bir bölge Husilerin kontrolü altında.
Husi aslında Kuzey Yemen’de güçlü ve geniş bir ailenin adı. Ensarullah hareketinin kurucu lideri bu aileye mensup olduğundan hareket bu isimle anılıyor. Bu yapı esas olarak Kuzey Yemen’in yüksek ve engebeli bölgelerinde yerleşik bulunan ve merkezi otoriteye karşı hemen her dönemde direniş göstermiş olan Zeydi geleneğin temsilcileri. (İnanç olarak “Şia’nın Sünniliğe en yakın kolu” diye tanımlanıyor Zeydilik.) Ancak hareketin içinde bazı Sünni toplulukların da yer aldığını belirtelim.
Şunu da hatırlatmakta fayda var: Geçmişte Osmanlıyı da ciddi ölçüde meşgul etmişti Zeydi ayaklanmaları. O günlerde savaşmak için Yemen’e gönderilip geri dönmeyen askerlerimiz için yakılan türküler bugün hâlâ söyleniyor. Ancak 1911’de Osmanlı temsilcileriyle anlaşma masasına oturan aynı Zeydiler Birinci Dünya Savaşı hengamında yanımızda yer aldılar. İngilizlerin yanında bize karşı saf tutan Şerif Hüseyin’in ve Suud ailesinin yaptığını yapmadılar.
Kuzey Yemen’in kontrolü özellikle Suudi Arabistan ve diğer Körfez monarşileri için kritik öneme sahip. Zira bu topraklara hakim olan güç küresel deniz ticaretinin ve petrol taşımacılığının şah damarı olan Babülmendep Boğazını ve Kızıldeniz’deki gemi trafiğini bloke edebiliyor. Öte yandan, Kuzey Yemen’in dik sıradağları ve yüksek platoları dışarıdan gelecek askeri saldırıların önünde çok büyük bir doğal engel oluşturuyor. Bu engebeli coğrafya tarihin birçok döneminde yerel halkın büyük ordulara karşı direnmesini sağlamıştır.
Suudi Arabistan ve müttefikleri çok büyük stratejik önem taşıyan bir bölgede Körfez’le uyumlu olmayan bir gücün egemenliğini tehdit olarak görüp Husi........
