MFRR’nin 2025 raporu, Türkiye’de gazetecilere yönelik baskının büyük ölçüde hukuki yollarla yürütüldüğünü ortaya koydu. Yıl içinde 131 gazeteci özgürlüğünden yoksun bırakıldı, en az 22’si mahkûm edildi.

Avrupa’da basın özgürlüğüne yönelik ihlalleri izleyen Media Freedom Rapid Response (MFRR) konsorsiyumu, 2025 yılına ilişkin hak ihlalleri raporunu yayımladı. Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ), Avrupa Basın ve Medya Özgürlüğü Merkezi (ECPMF) ve Uluslararası Basın Enstitüsü’nün (IPI) içinde yer aldığı platformun verilerine göre, 2025 yılında 36 Avrupa ülkesinde toplam bin 481 basın özgürlüğü ihlali kaydedildi. Bu ihlaller 2 bin 377 gazeteci ve medya kuruluşunu etkiledi.

Raporda yer alan ihlallerin başında yüzde 40’la sözlü saldırılar var. Bunu yüzde 24,3 ile gazetecilik faaliyetine müdahale, yüzde 23,2 ile gözaltı ve tutuklamalar, yüzde 14,7 ile fiziksel saldırılar izledi. 218 fiziksel saldırının 86’sı yaralanmayla sonuçlandı. Ölüm tehditleri 88 vakaya ulaştı; bu sayı 2020’deki 27 vakanın üç katından fazlasına işaret ediyor.

Rapor, bu tabloyu “sınırları ve siyasi sistemleri aşan kalıcı sorunlar” olarak tanımlıyor. Sözlü saldırıların, karalama kampanyalarının ve sistematik yıldırmanın Avrupa genelinde en yaygın ihlal türleri olmaya devam ettiği vurgulanıyor.

En dikkat çekici eğilimlerden biri de devlet aktörlerinin ihlallerdeki artan rolü. Hükümet ve kamu görevlilerinin sorumlu olduğu vakaların oranı 2021’de yüzde 10,9’du, 2025’te yüzde 17,7’ye çıktı. Polis ve güvenlik güçleri 190 vakada, yargı organları ise 124 vakada doğrudan sorumlu olarak kaydedildi. AB üyesi 27 ülkede hükümet ve kamu görevlileri tüm ihlallerin yüzde 20,9’undan sorumlu tutuldu.

Rapor, siyasi aktörlerin basın üzerindeki baskısının “giderek daha görünür ve doğrudan” hale geldiğini belirtiyor. İhlallerin önemli bölümünde kamu gücünün doğrudan devreye girmesi, baskının rastlantısal değil, kurumsal bir nitelik kazandığını gösteriyor.

Gazetecilere ve medyaya yönelik hak ihlallerinin en çok yaşandığı ülke Sırbistan oldu. Ülkede fiziksel saldırılar bir önceki yılın dört katına çıktı. Gürcistan 143 ihlalle ikinci sıraya yerleşti; hukuki saldırılar bir önceki yıla kıyasla neredeyse ikiye katlandı. Türkiye ise 137 ihlalle listede üst sıralarda yer aldı.

HAKAN TOSUN CİNAYETİ DE RAPORDA

Raporun en ağır bölümünü gazeteci ölümleri oluşturuyor. 2025 yılında üçü Ukrayna’da, biri Türkiye’de olmak üzere dört gazeteci hayatını kaybetti.

Ukrayna’da savaş muhabiri Aliona Hramova ile kameraman Yevhen Karmazin, 23 Ekim’de Donetsk bölgesindeki Kramatorsk’ta bir insansız hava aracı saldırısında öldü. Fransız foto muhabiri Antoni Lallican ise 3 Ekim’de yine Ukrayna’da bir drone saldırısında hayatını kaybetti; üzerinde “PRESS” yazılı yelek........

© Journo