İnsanların yüzde 60’tan fazlası haberleri zaman zaman ya da sıklıkla takip etmekten kaçınıyor. Bu tablo yalnızca haber yorgunluğuyla değil, gazeteciliğe duyulan güvenin zayıflaması, siyasi ve ekonomik baskılar ve dijital platformlara artan bağımlılıkla açıklanabilir…

Sizce Yunanistan, Bulgaristan, Hırvatistan ve Türkiye’nin ortak noktası nedir? Tarih veya coğrafi konumla ilgili aşikâr cevaplar dışında…

Cevabı hemen verelim: Bu dört ülkede de haberden kaçınanların oranı, küresel ortalamanın çok üzerinde. Yüzde 60 ile 63 arasında.

Reuters Gazetecilik Çalışmaları Enstitüsü’nün 48 ülkeyi kapsayan 2026 Dijital Haber Raporu’na göre, haberleri zaman zaman ya da sıklıkla takip etmekten kaçınanların oranı dünya genelinde yüzde 42’ye ulaştı. 2017’de bu oran yüzde 29’du.

Türkiye’de tablo daha çarpıcı: Her 10 kişiden 6’sı haberlerden zaman zaman ya da sıklıkla uzak duruyor. Bulgaristan ve Yunanistan’da da oran aynı. Hırvatistan’da ise yüzde 63 ile daha yüksek. Türkiye dışındaki diğer üç ülke AB üyesi. Medya üzerindeki baskının en yaygın ve ağır olduğu ülke Türkiye. Ekonomik göstergeler de Türkiye için daha karamsar. Peki nasıl oluyor da haberden kaçınma oranları bu kadar yakın? İnsanlar neden haber okumak, izlemek ya da takip etmek istemiyor?

Akla ilk gelen cevap, savaşlar, krizler, ekonomik sorunlar ve bitmek bilmeyen olumsuz gündem nedeniyle insanların yorulmuş ve bıkkın olması. Ancak uzmanlara göre mesele bundan daha büyük. Okuyucu/izleyici sadece haberden uzaklaşmıyor, gazeteciliğe duyulan güven de giderek zayıflıyor.

Türkiye, Yunanistan, Bulgaristan ve Hırvatistan basın özgürlüğü açısından da farklı ancak dikkat çekici sorunlarla karşı karşıya. Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü’nün (RSF) 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde Hırvatistan 64’üncü, Yunanistan 86’ncı, Bulgaristan 87’nci, Türkiye ise 163’üncü sırada. Hırvatistan’da gazetecilere yönelik davalar ve hukuki baskılar, Bulgaristan’da siyasi ve ekonomik müdahaleler bağımsız medyayı zorluyor. Türkiye’de ise durum bambaşka. Medya sahipliği ve gazetecilerin özgürlüğü üzerindeki baskılar çok daha ağır bir tablo ortaya koyuyor.

Hırvatistan, Yunanistan ve Türkiye’den uzmanlarla yaptığımız görüşmeler, bir kısırdöngüye işaret ediyor: İnsanlar haberlerden uzaklaştıkça gazeteciliğin ekonomik koşulları zorlaşıyor, siyasi ve ekonomik baskılar arttıkça haberin niteliği ve güvenilirliği tartışmalı hale geliyor. Bu da insanları haberden biraz daha uzaklaştırıyor.

GAZETECİLİĞİN GÜVEN KRİZİ

Haberden kaçınmanın nedenleri arasında haber yorgunluğu, güvensizlik ve güçsüzlük hissi öne çıkıyor. Hırvat Gazeteciler Sendikası (SNH) ve Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ) Başkanı Maja Sever, Hırvatistan’daki yüzde 63’lük oranı bu üç duygunun birleşimi olarak değerlendiriyor. Yıllardır süren siyasi çatışma, savaş, yolsuzluk ve ekonomik krizlerin haber akışını bir stres kaynağına dönüştürdüğünü söylüyor.

Türkiye’de ise Doç. Dr. Can Ertuna, yurttaşların siyasi katılım iradelerinin etkisizleştirildiğini........

© Journo